Twente Beam Jaargang 24, nummer 6: juni 2002

Overname van artikelen en/of schema's is met bronvermelding toegestaan.
Uiterste inleverdatum voor kopij volgend nummer zondag 1 september 2002.

Van de Redactie.
Op het moment dat ik dit schrijf zit ik buiten, is het elf uur ’s avonds en heerlijk weer. Er ontbreekt me alleen nog een koele pils maar ik zie mijn vrouw al bij de koelkast dus dat zal over enige ogenblikken ook wel geregeld worden. In zo’n situatie moet je niet gaan zeuren over kopij die maar niet komt of over leden die de Twente Beam niet lezen, nee, zo’n moment vraagt om prettige berichten; en die heb ik ! Egbert, PE1RQO, heeft zich namelijk aangemeld om als redactielid mee te werken (zie blz. 18) en bovendien nog iemand die nog even bedenktijd wenst maar zich toch al aspirant redactielid durft te noemen. Welkom alle twee! Beiden hebben zich al bereid verklaard om als ‘ghost writer’ op te treden d.w.z de tekst te maken voor iemand die iets in de Beam wil publiceren maar zich niet zo vertrouwt voelt om zelf een artikel te schrijven. Dus als je iets over jouw tak van de hobby aan je medeamateurs wilt vertellen of als je leuke (of misschien minder leuke) vakantieverhalen hebt zeg het ons, wij maken er wel iets van. Ook willen wij, m.i.v. het septembernummer, een vraag en antwoord rubriek op starten. Iets in de stijl van 'Margriet weet raad', maar dan met technische vragen en oplossingen. Stuur uw vragen aan de redactie en wij doen ons best een antwoord te vinden. Let in alle gevallen wel even op de sluitingsdatum voor kopij (onderaan colofon) dan hebben wij ook nog even tijd het antwoord op vraag te formuleren. De redactie wenst U een fijne zonnige zomer toe maar vooral, als u weggaat, een ge'zon'de thuiskomst.
Henny.

Goedkope antenne analyser
(Referentie bron: RSGB handboek, Overgenomen uit: CQ Friese Meren, april 2001, Van: Bouke Zwerver - PAoZH Als kopij voor Twente Beam ingebracht door Ton, PA3DGL

Er is al veel over geschreven , hoe krijg ik mijn antenne in optimale afstemming (SWR) voor een bepaalde frequentie? Als men over een langdraad of dipool antenne beschikt van een willekeurige lengte voor het gebruik tussen 100 kHz en 100 MHz dan is een goede antenne tuner een onontbeerlijk stukje gereedschap. Echter, hoe kun je nu bepalen of je antenne wel in resonantie is op de door jouw gewenste frequentie? Hiervoor zijn een aantal mogelijkheden; Ten eerste; je beschikt over een zender waarbij je door middel van een uitgezonden draaggolf met behulp van je SWR meter net zolang aan je tuner zit te frutselen totdat de antenne een acceptabele SWR verhouding aangeeft. Echter, niet iedereen beschikt over een zender en bovendien, al beschik je over een zender, dan is die zender (gelukkig en meestal) niet toegerust om een draaggolf te produceren op al die frequenties die jij wenst te ontvangen. Ten tweede; er zijn tegenwoordig antenne analysers in de handel die wel aan bovengenoemde eisen voldoen. Hierover zijn reeds een aantal artikelen in RAM beschreven. Ze werken uitstekend, vertellen je alles over de karakteristieke antenne gegevens, maar er hangt wel een prijskaartje aan van tussen de € 200 en € 500.
Wat je eigenlijk primair nodig hebt is een tuning unit en een minuscuul zendertje wat een signaal afgeeft tussen de 100 kHz en 100 MHz. Zo’n zendertje bestaat, in vakkringen wordt dat een ruisgenerator genoemd. Afhankelijk van de toegepaste componenten produceert een ruisgenerator een ruisspectrum tussen de 1 en de 100 MHz, zonder dat je ook maar iets hoeft af te stemmen of bij te regelen!! Uitstekend geschikt voor een toepassing als generator om je antenne mee in afstemming te brengen.
Hoe werkt zo’n generator? Fysici hebben ontdekt dat, wanneer er stroom door een zenerdiode loopt, de zeer dunne PN overgang in dit type diode een breed ruisspectrum produceert. In normaal gebruik merk je daar niets van. Ten eerste om dat het slecht om µ-volts gaat en ten tweede omdat de gestabiliseerde zenerspanning gevolgd wordt door een dikke condensator of andere halfgeleiders die de spanning verder bewerken. Als je deze ‘ruis’ echter toevoegt aan een (HF) versterkertje blijkt deze uitstekend hoorbaar te zijn op je ontvanger!!
In de bestaande literatuur worden ruisgeneratoren meestal toegepast om het z.g. nulpunt van de antenne te bepalen. Dit betekent, het totale ruisspectrum aan de antenne aan te bieden en vervolgens te meten (op een ontvanger) waar zich de nulpunten (dips) van de antenne bevinden.
Deze dips ontstaan doordat de antenne altijd op bepaalde frequenties in resonantie zal zijn waardoor het ruissignaal op die frequentie(s) door de antenne wordt geabsorbeerd, zeg maar uitgezonden.
Voor zo’n meetopstelling is het echter nodig dat de ruisgenerator voorzien wordt van een gebalanceerde meetbrug, gemaakt van b.v. een torode spoel of weerstand netwerk. Voor de meeste knutselaars misschien een hindernis maar het kan ook andersom, nl. niet door de ‘dips’ te meten maar de (ruis) te pieken. Op bijgaand schema is te zien hoe e.e.a. gerealiseerd wordt.
Zenerdiode D3 vormt de basis van de schakeling, vanuit de timer IC NE 555P wordt een pulserende blokvormige spanning van 9 volt aan de zener van 6,8 V aangeboden wat resulteert in de vorming van een sterke ruis. Deze blokvormige spanning wordt opgewekt middels het diodepaar Dl en D2 en heeft een frequentie van ongeveer 650 Hz.
Waarom een blokvormige spanning? Blokvormige spanningen hebben, in dit geval het voordeel, dat ze een oneindig aantal harmonischen produceren. Dit feit, opgeteld bij het ontstane ruisspectrum in de zener, zorgt ervoor dat er over een zeer groot frequentie gebied een constante ruis ontstaat. Ook zonder IC NE 555P zal deze schakeling dus werken, waarbij de weerstand van 1 k vanaf de zenerdiode rechtstreeks aan de + 9V kan worden verbonden. Met een C-tje van 0,01µF wordt het ruisspectrum aangeboden aan de versterker, bestaande uit 2 x BC 107 of BC 347
Wil je deze generator op nog hogere frequenties gebruiken dan 100 MHz dan is het raadzaam de BC torren te vervangen door een paar BF199. Nu zou je het aldus ontstane signaal kunnen koppelen aan een aparte, voor dit doel ingerichte antenne en vervolgens dit signaal met de antenne die je wilt afregelen weer ‘oppikken’. Maar waarom niet dezelfde antenne te gebruiken? Middels een C-tje van 0,01µF wordt het signaal, via de schakelaar, toegevoegd aan de ‘af te regelen antenne’, Op het moment van inschakelen hoor je via de ontvanger een sterke ruis met de bijbehorende S-meter uitslag. Nu is het zaak om met de tuning unit maximale S-meter uitslag te bewerkstelligen. Dat is alles, de ruisgenerator kan nu uitgeschakeld worden en je weet, ook al is er op het afregelmoment geen radiostation aanwezig, dat de antenne optimaal ‘stand by’ is.
Praktische tips; Zoals je ziet, kan de ruisgenerator gewoon in de antenne leiding blijven zitten, echter gebruik je de antenne ook als zendantenne met een vermogen van meer dan 10 watt HF dan is het raadzaam de schakelaar te vervangen door een keramisch type, of de ruisgenerator afkoppelen. Als je een beetje ruimte over hebt in de tuning unit, en meestal is dat wel zo, kun je dit instrumentje ook inbouwen in de tuner. Aan de coax uitgang van de ruisgenerator kun je zowel coax gevoede als wel direct een langdraad antenne aansluiten, op dezelfde manier als je dat gewend was met de tuning unit.
Het hier getoonde ontwerp is gemaakt in een doosje gemaakt van dubbelzijdig printplaat. Voor de schakeling zelf is geen printplaat ontworpen, dat is lonend als je er tientallen gaat maken, in dit geval gewoon een stukje experimenteer print en de punten aan de onderkant gewoon doorverbinden. Het moet lukken en voor minder dan euro 12,- heb je een zeer handig meetinstrument om je antenne optimaal te kunnen afregelen ...........

Stuklijst:
R1, R2: 6K8
Cl, C2, C3, C4, C5:0,01 uF
R3 1 K C6 0,1 uF
R4:22 K
Dl en D2: Si diode
R5:1 K
D3:6,8 V zener
R6:1K2
D4: led
R7:1OK
S1:dubbelpolige schakelaar
R8: 680 Ohm
T1 en T2:NPN tor BC 107 etc.
IC NE 555P (met voetje)

Verkoping bij opbod.
Door PE2CU
De verenigingsavond op 29 mei stond traditiegetrouw weer in het teken van de jaarlijkse veiling. Alvorens daarmee te beginnen had de voorzitter Remy, PA3AGF in zijn openingswoord nog een aantal opmerkingen en vragen.
De belangrijkste hiervan waren om in ieder geval er voor te blijven zorgen dat er voldoende informatie aangegeven wordt om de VERON Twente website, www.veron.nl/afdeling/twente, regelmatig te kunnen verversen en daarbij aansluitend ook de vraag om toch vooral ook te denken aan kopij voor UW EIGEN CLUBBLAD, Twente Beam. Het elke maand weer volschrijven van het blad kan echt niet alleen door het bestuur en een enkele enthousiasteling gebeuren. Na dit pleidooi was het woord aan Willy, PB1WB die een dringend beroep deed op vrijwilligers voor het leiden van de wekelijkse Twenteronde met PI4ZI. Dus, hebt u tijd en zin en wilt u iets voor de vereniging doen; hier ligt een mooie kans.
Vervolgens kwam Bauke, PAØBKI aan het woord. Hij was al enige tijd geheimzinnig met het schoolbord in de weer geweest. Nieuwe begrippen werden geïntroduceerd. Gelukkig volgde de uitleg meteen.
Een BBS is dus niet iets engs vanuit de wereld van de datacommunicatie. Nee een BBS is een Blauwe BakSteen oftewel de portofoons die vanuit het amateur-museum in Budel in de hobbywereld zijn gekomen. Bauke vertelde dat er een ombouwmogelijkheid is om deze sets te laten werken met een kanaalafstand van 12,5 kHz in plaats van de huidige 25 kHz. Hiervoor is natuurlijk wel wat soldeerwerk nodig maar dat leek makkelijk te doen voor de doorsnee hobbyist. Er moet een nieuwe Eprom geplaatst worden. De oude wissen en opnieuw (laten) programmeren is natuurlijk het prettigste. Tevens moet het kristal vervangen worden door een nieuw exemplaar van 6,4 MHz. Hiervoor werd in de pauze door Bauke een inschrijflijst gemaakt, zodat deze nieuwe kristallen bij het museum besteld kunnen worden. Terwijl Bauke zijn praatje hield kon Gerrit, PAØGJV al vast warm lopen voor de verkoping door te proberen de microfoon zodanig te houden dat het versterkte geluid ook door de gespreksruis heen kwam. Daarna dan de verkoping door Gerrit, PAØGJV die met hulp van Paul, PA3EPS geroutineerd de beschikbare kavels onder de hamer bracht. Uiteraard leverde dit de clubkas weer een aardige financiële opsteker op. Er kon een bedrag van € 89,15 op de rekening worden bijgeschreven. Opvallend was dat naarmate de avond vorderde en de "bar-QRM" toenam, ook het aantal kopers aan de bar opliep. De indruk was dat een aantal van hen spullen kochten waar ze nooit aan hadden gedacht! Maar het ging wel op een leuke manier! Voor wat betreft de ingebrachte spullen, het was weer van alles wat. Nieuw, oud, direct bruikbaar of iets waar schimmig naar werd gekeken. Het grootste deel wisselde van eigenaar en zowel oude als nieuwe eigenaar gingen na afloop voldaan naar huis. Het was weer een gezellige avond met voldoende ruimte voor het broodnodige onderlinge QSO, terwijl ook voor aanvang van de verkoping ruim de gelegenheid was om de spullen alvast te bekijken en te beoordelen.
..._._ CU'73, Renata.

Van de bestuurdstafel
22 mei 2002.
Afwezig Ton, PA3DGL en OM Martin, PE2MGA
De volgende punten zijn door het bestuur behandeld:
Verzekering van het Hamnus. De verzekeraar heeft specifieke eisen opgesteld waaraan de beveiliging van het Hamnus moet voldoen. Daaraan wordt hard gewerkt. Aan de verzekeraar zal worden gemeld dat we per 1 juni klaar zijn met het beveiligen.. Daarna zal er een inspectie plaatsvinden. Als alles wordt goedgekeurd zijn we o.a. verzekerd tegen inbraak.
Bibliotheek: De opbouw vordert gestaag en we hebben inmiddels een groot aantal boeken gekregen. Nieuwe donaties gaarne aanmelden bij OM Remy, PA3AGF.
Twente Beam. Om de kwaliteit van het blad te vergroten worden diverse acties genomen. We proberen hierdoor tegen te gaan dat het blad bij een groot aantal leden direct in de prullenmand verdwijnt. We zijn op zoek naar technische artikelen en tips van en voor de lezer. We zijn en blijven op zoek naar adverteerders. Kent u iemand die geïnteresseerd is, dan gaarne een e-mail naar OM Remy , PA3AGF.
Zendcursus voor het komende jaar. De opzet van de cursus zal veranderd worden. De cursusleiding wil bij aanvang van het eerste jaar starten met een cursus rekenen. Hierdoor wordt veiliggesteld dat elke cursist aan het eind hiervan een zekere rekenvaardigheid heeft. Cursusleider zal OM Aad , PA3GBL zijn.
PI4ZI op zondag. OM Ronald, PA3HCG, heeft aangegeven dat hij wil stoppen als rondeleider. OM Willy, PB1WB, is op zoek naar een of meerdere vervangers. Heeft u interesse, meldt u dan bij hem aan.
De centrale werkgroep ‘WIJ’ ( Werkgroep Instroming Jeugd) heeft een presentatie voorbereid en afgerond welke op scholen gepresenteerd kan worden. OM Ton, PA3DGL, zal in de tweede helft van dit jaar deze gaan presenteren op een aantal scholen in de regio.
VERON/VRZA. Enkele weken gelden heeft een delegatie van de VRZA een bezoek gebracht aan het Hamnus en een gesprek gehad met 3 leden van ons bestuur. Doel was om eens te inventariseren waar we als aparte verenigingen mee bezig zijn en om eens te zien of we op een aantal vlakken kunnen samenwerken. Het gesprek was zinvol en de wens is uitgesproken om een vervolggesprek te houden.
Lezing in de maand juni: Wordt gedaan door een actief lid van de afdeling. Meer informatie vindt u elders in deze Twente Beam.
73 de Remy, PA3AGF

Uitnodiging voor de meeting.
Voor de maand juni hebben we iemand uit onze eigen afdeling bereid weten te vinden om een lezing te houden. Ben (PA3EPQ) komt het een en ander vertellen over zijn zelfbouw HF transceiver.

Iedereen is van harte welkom in
’t Hamnus, Havenstraat 28, Hengelo
op woensdag 26 juni 2002
Aanvang om 20.00 uur

Zonnevlekken, wat zijn dat?!
Door PAØHRM
Als echte DX-ers lezen jullie natuurlijk allemaal de propagatieverwachtingen in Electron, zorgvuldig samengesteld door Coen, PA3ARR. Met behulp van een aantal grafieken wordt aangegeven op welke band en op welke tijd de meeste kans bestaat zekere plekken op aarde te bereiken. Gesproken wordt o.a. over hbf (hoogst bruikbare frequentie of MUF, maximum usuable frequency) en lbg (of LUF, lowest usuable frequency), SSN (sunspots number) en gemiddeld zonnevlekkengetal. Voor velen gesneden koek, maar voor de minder ervaren mensen is hier een kort verhaal over zonnevlekken.
De 11 jaar cyclus.
De straling van de zon is niet constant, maar varieert per dag en per jaargetijde op aarde, de 27-daagse omwenteling van de zon en de 11-jaarlijkse cyclus van de zonnevlekken. Deze laatste zijn met het oog (niet zelf doen!) waarneembaar als donkere vlekken en worden al sinds het midden van de 18e eeuw geregistreerd. Gemiddeld is er iedere 10,7 jaar een zonnevlekken maximum, maar deze periode schommelt tussen de 7 en 17 jaar!
Stukje geschiedenis.
Sinds 1750 heeft het observatorium in Zürich (Zwitserland) zonnevlekken waargenomen. Vanaf die tijd heeft men de periodes met een zonnevlekken maximum genummerd. Cyclus nummer 1 viel zo rond 1762 met een jaarlijks gemiddeld aantal zonnevlekken van 85. Cyclus 3 (1780) was veel beter met 160, jammer dat er toen nog geen radio was! Het begin van de radio bijvoorbeeld de eerste transatlantische verbinding van Marconi op donderdag 12 december 1901 (zender in Poldhu, ontvanger op Signal Hill, Newfoundland) viel precies in een zonnevlekken minimum, cyclus 14 piekte pas weer rond 1906-1908, wel een cyclus met een dubbele piek, maar niet hoger dan 65, geen condities om over naar huis te schrijven dus.
Het jaar 1958 van cyclus 19 met een gemiddeld aantal zonnevlekken van meer dan 200 (!) werd bij lange na niet gehaald. Dat was het jaar van de breinaald op 10 meter en een WAC binnen één uur… Een beter jaar is nog nooit geregistreerd en de daaropvolgende cyclus van 1969 moest het slechts met een gemiddelde van 100 doen.
Wat zijn zonnevlekken?
Zonnevlekken zijn koele plekken aan de oppervlakte van de zon, die samen gaan met een hoge magnetische activiteit. Gebieden naast de zonnevlekken kunnen enorme zonnevlammen produceren en dergelijke uitbarstingen gaan gepaard met straling in het gebied van de radiofrequenties tot in het X-ray gebied. Tijdens de piek van de zonnevlekkencyclus neemt deze straling sterk toe, evenals het aantal zonnevlekken en zonnevlammen. Daardoor wordt de ionosfeer intensief geïoniseerd door UV en X straling, wat een hogere kritische frequentie in de F2 laag betekent (MUF). Het aantal zonnevlekken is niet een optelsom van het aantal zichtbare vlekken, maar het resultaat van een gecompliceerde formule waarbij rekening wordt gehouden met afmeting, aantal en groepen zonnevlekken. Het aantal zonnevlekken varieert van bijna nul in het minimum van de cyclus tot meer dan 200 tijdens het maximum.
Solar flux.
De solar flux is een andere maatstaf voor de activiteit van de zon. Daarbij wordt de intensiteit van de ruis op 2800 MHz gemeten. Deze ruis komt aardig overeen met de intensiteit van ioniserende UV en X straling en is zo een alternatief voor het aantal zonnevlekken (de UV en X straling kan op aarde niet rechtstreeks gemeten worden vanwege de absorptie in de atmosfeer, maar met behulp van satellieten wordt deze straling nauwkeurig gemeten). Solar flux varieert tussen de 60 en 300 en stations als WWV en WWVH zenden deze getallen uit. Hoge flux waarden betekenen meestal hoge MUFs.
Cyclus 23
Het jaar 2001 zit er bijna op en daarmee hebben we ook de piek van cyclus 23, tenminste als we de wetenschappers mogen geloven. Volgens hen draaide het magnetische veld van zon van polariteit, wat altijd gebeurt tijdens het maximum aan zonnevlekken. Daarmee gaat het aantal zonnevlekken weer bergafwaarts tot begin 2007 een minimum wordt bereikt. Nu wordt er over de feitelijke piek altijd langdurig gediscussieerd, sommige experts hadden berekend dat de piek al tijdens de zomer van 2000 viel, maar anderen zagen het gemiddelde aantal zonnevlekken nog stijgen tot in 2001 met een uitschieter naar 170. Het gemiddelde maximum van cyclus 23 zal wel zo rond de 130 liggen, niet goed en niet slecht dus. Kijk eens op www.SunspotCycle.com voor meer details. Op deze site, die wordt gesponsord door NASA, zijn allerlei wetenswaardigheden over de zon te vinden. De foto van de Sunspot Predictions Solar Cycle 23 in Electron van december 2001 komt daar ook vandaan.
Het ziet er nog niet naar uit het maximum met grote snelheid naar beneden raast, dus geniet nog een tijdje van de condities op de hoge HF banden, 18 en 24 MHz (geen contesten!) zijn regelmatig open en er is leuke DX te werken, ook met eenvoudige antennes. Met het afnemen van het aantal zonnevlekken, daalt ook de MUF en moeten we straks gaan DX-en op de lage banden als 80 en 40, maar ook 30 meter zal interessant zijn. Antennes bouwen dus. Succes!
73, Hans, PA0HRM

Hobby sites
We willen regelmatig internetadressen publiceren die interessant voor zendamateurs kunnen zijn. Deze rubriek kan echter alleen blijven bestaan als iedereen die een voor de amateurs interessante site ontdekt heeft dat aan ons doorgeeft.

Inzender Site Toelichting
PE2MGA http://www.iprimus.ca/~hepburnw/tropo_nwe.html kaarten met voorspellingen voor tropo-activiteit
PE2MGA http://oh2aq.kolumbus.com/dxs/ DX-cluster op internet
De redactie.

Gezocht: de S-meter van de Icom IC-251E.
Erik van Wette
Tel: 053-4339887
e-mail: PA3GVF @ amsat.org

Klaar voor onder water deel 2 Door: Ronald Teeselink, PA3CWG
Met codeboeken, voorschriften (ACP) Allied Communication Publication nrs 124/125, codeermachines,typemateriaal enz. werd de radiohut knap vol. En naast de typemachien stond natuurlijk de Juncker , een recht op en neer. Onderwater varend, whip en periscoop op, net boven de waterspiegel en hoog genoeg om de HSM uitzendingen van PBC2 op de bandrecorder op hoge snelheid te kunnen opnemen werd na einde uitzending : “Whip neer” gegeven en kon weggedoken worden. De HSM (high speed morse) uitzending kon nu op normale snelheid worden uitgetypt. Weer een Maralg (Marine algemeen) of Marcom (Marinecommunicatie) bericht, of een codebericht aan de Cdt (Commandant) van de Zeeleeuw. De eerste twee groepen van het codebericht geeft de gebruikte code aan, t.w. nato-restricted/confidentieel-geheim of zeer geheim. Laatste twee gaven de verbindingsofficier werk om handen, terwijl de eerste twee vercijferde berichten door de telegrafist van de wacht werden ontcijferd. Stond er in de kop van het bericht de voorrangsaanduiding P (spoed) of O (dringend) dan werd hier onmiddellijk mee aangevangen. De codemachine “Adonis” lijkend op de duitse Enigma machine was in gebruik, rotoren instellen op de juiste dagsleutel, en al typend kwam de vercijferde ingevoerde tekst er in klare taal uitrollen. De Hagelin-machine, een met de hand bediende letter voor letter codeermachine was er voor het lichtere codeerwerk. Voor het snelle werk b.v. in verbinding met vliegtuigen, werd boven water varend: “Megsu” gebruikt, waarvan de geldigheidsduur zeer kort was. Met de “Z-code” int znb (dan twee letters ) b.v. ab werd er door de vliegtuigtelegrafist op zijn codekaart datum/uur gekeken wat het antwoord was op de gestelde vraag, b.v. cd (kon van alles zijn) een uur later was het weer wat anders.
Z-codes, de militaire aanvulling op de bestaande Q-codes, waarbij znb betekent: what is authentication (waarmerking) en int de zin vragend maakt. De Z-code serie loopt van: zaa tot zzz. Er worden nog wel eens Q & Z code boekjes herdrukt. (o.a.door: pa3alm en pa0bfn).
Bij verzending van berichten werd de volgende procedure gevolgd:
Luisterend naar de best doorkomende zender van Noordwijkradio/PBC3 , die door een vvv bandje aangaf in deze maritieme band uit te luisteren naar roepende marineschepen op de,in het VPNED (verbindingsplan nederland) aangegeven roepfrequentie. Tbl zender afgestemd en roepen naar Pbc3 met de dan geldende roepnaam: b.v. Pbc3 de 2mh zbo k (noordwijk de Ruyter heb verkeer voor U ) (4cl was de Kortenaer)
Op Nora (Noordwijkradio) schrok de luisterende telegrafist van de.wacht op, had aan zijn ontvanger een katrolletje met draad, die soepel handje op tafel,de afstemknop bediende waarmee hij de centerfrequentie met kleine bandbreedte afzocht. Waarna het verkeer werd afgehandeld, en bij accoord Recu werd gegeven. Beide partijen vulden hun logboek in, alles wat geseind werd, stond genoteerd. Alles volgens de procedure cf acp 124, geen eskadertik niets, sluitteken ar aaneengeseind is einde verkeer. Dit was er op de VBS Amsterdam (MKAD) ingehamerd, deze verbindingsschool leidde miliciens (dienstplichtigen) en beroepspersoneel, (ook kader) op tot de volgende dienstvakken:
Telegrafist, codeur-telexist-seiner en in die jaren Marva's op tot telefoniste. Met kader bedoel ik reeds opgeleiden die een vervolgcursus volgden voor een hogere rang. Van de geslaagde telegrafisten ging een deel naar de MLD (cursus vliegtuigtelegrafist) de anderen werden op Nora of bij andere marinekuststations , of de vloot geplaatst. Eind jaren 50 was het bijna allemaal nog cw wat de klok sloeg. Vhf , marifoon, mobieltje : "nooit van gehoord !!"

De actieve diensttijd miliciens (dus na de opleiding) maakte dat er tijdens de opleiding meer het accent op zelfstandig bedienen van de aanwezige radioapparatuur dan op de reparatie hiervan werd gelegd. Radioradarmonteurs kregen op de TOKM hun opleiding, ook op de MKAD dus. Radioofficieren van de Koopvaardij, die hun diensttijd bij de KM wilden doorbrengen, (niet doorvaren dus) kregen na hun opleiding direkt strepen op hun mouw.

OPENBAAR VERKEER AAN BOORD ONDERZEEBOTEN
Vijf minuten voor aanvang van de wacht nam je de bijzonderheden van je collega over zodat je nog mooi de verkeerslijst van Scheveningenradio/pch kon afstemmen. Een lijst met telegrammen van algemene aard gevolgd door de scheepsroepnamen waarvoor verkeer was. Om de vier uur werd deze lijst op diverse frequenties uitgezonden.Aankondiging van PCAA/ PCAB berichten, verkeer van algemene aard voor alle Nederlandse schepen, werd gevolgd door de roepnamen beginnend met PA t/m PI . De internationale roepnamen van marineschepen begonnen met PA, dus voor in de lijst, een makkie dus, b.v. De Zeven Provincien/PAEO , De Ruyter/PAEP, De Kortenaer/PACL , en Zeeleeuw/PASZ . en de grootste boot De Karel Doorman/PADA.
In Europese wateren was PCH20 op frequentie 4250 kHz of PCH in de 8 MHz goed neembaar. Stond de roepnaam PASZ in deze traficlist (verkeer voorhanden) dan werd dit in het radiojournaal genoteerd. Werkzaamheden met mindere voorrang bleven liggen, en de TBL zender werd afgestemd op de aangewezen qrg in de roepband, wat 4183 kHz was in de 4 MHz en 8366 kHz in de 8 MHz band. Een vrije PCH zender werd gezocht en de B40 ontvanger hierop afgestemd, vrij wil zeggen, als er het cq bandje draaide, een ronddraaiend ponsbandje in Kootwijk op de Veluwe.
In de 4 MHz werd PCH20 aangeroepen met aanduiding van de werkfrequentie qss (drie laatste cijfers) en qtc als er zelf verkeer voorhanden was. Kwamen de 200 Watt signalen over, stopte de luisterende operator zijn cq bandje en kwam met: PASZ de PCH up bt wat aanleiding gaf de oscillatorknop een slinger te geven naar de werkfrequentie. (het spiekbriefje, was er naast geplakt )
Nu weer aanroepen op de qss qrg en scherp luisteren of de eigen roepnaam werd gegeven, (er werden meerdere schepen op een zender beantwoord) .Bandje stopte: PASZ de PCH gm qtc qrv ? en werd het verkeer afgehandeld, een of meer genummerde telegrammen werden op de typemachine opgenomen, qsl gegeven als beide operators akkoord waren met het in en uitgaande verkeer.
Het binnenkomende verkeer, meestal volbetaalde telegrammen P genaamd en van persoonlijke aard, en gelukstelegrammen, of dienstberichten SVC's genaamd, over woordentelling/onbestelbaarheid enz..De opvarenden konden diverse soorten van telegrammen verzenden, t.w de P telegrammen, betaling per woord met een bepaald minimum, de GTG's gelukstelegrammen vaste tekst dwz er werd een passende tekst uitgekozen: b.v. Hartelijke gelukwensen, (in het boek stond FOB) .Met het gekozen adres/ afzender ambtelijke inleiding: werd alleen als tekst FOB doorgeseind. Jonge vaders kozen: Gelukgewenst met de jonggeborene, doch er werd GYN maar PCH geseind. Op het ontvangende kuststation hadden ze het zelfde boekje, en werd de volledige gekozen tekst op de landlijn naar het PTT kantoor gezet. Voor de feestdagen werd er gebruik gemaakt om een CTV (cadeau telegram vaste tekst) te versturen. In het radio-surprise dienstboek konden artikelen worden uitgezocht, begeleid door een passende vaste tekst, die op gewenste afleveringsdatum werden bezorgd in 'patria' .Afhandeling, administratie en verzendklaar maken van de uitgaande telegrammen kwamen op de schouders van de oudste aanwezige eerste klas, paai OV genaamd, die overdag in dagdienst en geen wacht hebbend hiermee bezig was, en ook de bemanning hieromtrent te woord stond.
Gesprekken in de middengolf telefonie kanalen , Anna , Bernhard, Cornelis enz: " Hier Scheveningen radio dat was drie minuten, goede wacht over en stop" werden door elke tlg v.d wacht aangenomen, natuurlijk op de Noordzee en in aanloop voor Den Helder. Alleen liggende onderzeeboten in het buitenland vroegen de EU aan, de eenzijdige uitzenddienst van PCH voor schepen die in de haven hun scheepszender niet konden gebruiken. Een verzoek aan PCH om voor een bepaalde periode telegrammen uit te zenden, via een PCH zender die voor het verzoekende schip goed te nemen was. Later werd er op zee qsl gegeven op de in EU ontvangen telegrammen. In het buitenland, oefentorpedo's inschietoefeningen , b.v. Toulon/fr werd er overdag varende qsl eu gegeven, maar ook HH EU wat handhaaf EU betekende, s'avond lag men weer voor de wal, bien sure.
In de Medgraaf/Medfoon­publicaties stonden de procedures voor het OV-verkeer beschreven.Van nood-, spoed- en veiligheidsverkeer tot de berichtenuitwisseling in de korte golf. Aangezien er H24 (doorlopende 24 uurs bezetting) werd gelopen was de AAT ( het automatische alarm toestel), niet nodig en dus niet aanwezig, de 500 kHz stond continu op LS. De blauwe Murphy/B41 zorgde hiervoor, DAN/FFB/GNI /PCH/OST enz. je hoort ze niet meer. Op diverse sites met een maritieme inslag kom je ze nog tegen, zie www.Seefunker.de of op een CD. "Old soldiers never die, they just fade away" was te horen op de 5tt , waarna de kustwacht/PBK het overnam.

Communicerende vaten.
De overeenkomst tussen communicerende vaten en een radio amateur is dat er iets wordt uitgewisseld. Bij de vaten in b.v. een U-vormige buis komt de vloeistof in beide benen op dezelfde hoogte te staan, op voorwaarde dat er een open verbinding tussen de verschillende ruimte’s bestaat.
Bij radioamateurs is ook zoiets aan de hand. De kanalen die ons ter beschikking staan zijn de onderlinge QSO’s op de verschillende banden.
Als aanvulling/ ondersteuning/ versterking/ hiervan heeft de afd. A40 lang geleden Twente Beam uitgevonden, een blad wat door enkele enthousiastelingen elke maand in elkaar wordt geniet en van adreslabel voorzien. Uiteraard onder uitwisseling van de laatste nieuwtjes.
Voordat het zover is moeten natuurlijk wel de door u, leden, aangeleverde stukken door de redactionele molen. De bandbreedte is maar beperkt. Maar laat u hierdoor niet weerhouden ook materiaal aan te dragen. U bent slecht ter pen? Vraag een mogelijk beter pennende medeamateur u te ondersteunen. *zie onder
Voor het doen draaien van die redactionele molen is enkele weken terug een oproep geweest in de Twente Ronde met als resultaat mijn aanmelding als medemolenaar. Mag ik mij even voorstellen ?
PE1RQO Egbert hiernaast geportretteerd.:
Voor de dagelijkse kostwinning werkzaam op een plaatselijke middelbare school als amanuensis voor het vak natuurkunde. Vandaar dus de communicerende vaten.
De bedoeling is mij te gaan bezig houden met de redactie van technische artikelen, uiteraard door u aangeleverd.
Wijze van bezorgen; Email:PE1RQO @ amsat.org
Of natuurlijk heel authentiek per post.
Adres: J vd Nootstr. 7, 7552XA Hengelo

Batterijen gaan langer mee.

Linda Nazar van de Universiteit van Waterloo in Canada is bezig met de ontwikkeling van een nieuw materiaal voor oplaadbare batterijen, zodat ze langer meekunnen.
Een batterij bestaat uit een positieve elektrode (anode) en een negatieve elektrode (kathode). Bij het leveren van stroom, bewegen lithiumionen van de kathode naar de anode. Bij het opladen gaan ze de andere kant op. In de huidige oplaadbare batterijen bestaat de anode uit lithium met kobaltverbindingen. Kobalt is nodig in de anode, maar is duur en redelijk giftig. De kathode bestaat uit grafiet of een koolstofverbinding.
Nazar en haar medewerkers doen nu onderzoek naar een kathode van lithium-ijzernitride. Zij zijn erin geslaagd om het materiaal snel en goedkoop te synthetiseren door het te smelten in ijzeren vaten.

Van de redactie
Goedkope antenne analyser
Verslag van de verkoping
Van de bestuurstafel
Uitnodiging
Zonnevlekken, wat zijn dat ?
Hobby sites
Gezocht
Klaar voor onder water (deel 2)
Communicerende vaten (Even voorstellen)
Batterijen gaan langer mee
Afdelingsinformatie