Twente Beam Jaargang 24, nummer 6: juni 2002
Overname van artikelen en/of schema's is met bronvermelding toegestaan.
Uiterste inleverdatum voor kopij volgend nummer zondag 1 september 2002.
Van de Redactie.
Op het moment dat ik dit schrijf zit ik buiten, is het elf uur ’s avonds en
heerlijk weer. Er ontbreekt me alleen nog een koele pils maar ik zie mijn vrouw
al bij de koelkast dus dat zal over enige ogenblikken ook wel geregeld worden.
In zo’n situatie moet je niet gaan zeuren over kopij die maar niet komt of over
leden die de Twente Beam niet lezen, nee, zo’n moment vraagt om prettige berichten;
en die heb ik ! Egbert, PE1RQO, heeft zich namelijk aangemeld om als redactielid
mee te werken (zie blz. 18) en bovendien nog iemand die nog even bedenktijd
wenst maar zich toch al aspirant redactielid durft te noemen. Welkom alle twee!
Beiden hebben zich al bereid verklaard om als ‘ghost writer’ op te treden d.w.z
de tekst te maken voor iemand die iets in de Beam wil publiceren maar zich niet
zo vertrouwt voelt om zelf een artikel te schrijven. Dus als je iets over jouw
tak van de hobby aan je medeamateurs wilt vertellen of als je leuke (of misschien
minder leuke) vakantieverhalen hebt zeg het ons, wij maken er wel iets van.
Ook willen wij, m.i.v. het septembernummer, een vraag en antwoord rubriek op
starten. Iets in de stijl van 'Margriet weet raad', maar dan met technische
vragen en oplossingen. Stuur uw vragen aan de redactie en wij doen ons best
een antwoord te vinden. Let in alle gevallen wel even op de sluitingsdatum voor
kopij (onderaan colofon) dan hebben wij ook nog even tijd het antwoord op vraag
te formuleren. De redactie wenst U een fijne zonnige zomer toe maar vooral,
als u weggaat, een ge'zon'de thuiskomst.
Henny.
Goedkope antenne analyser
(Referentie bron: RSGB handboek, Overgenomen uit:
CQ Friese Meren, april 2001, Van: Bouke Zwerver - PAoZH Als kopij voor Twente
Beam ingebracht door Ton, PA3DGL
Er is al veel over geschreven , hoe krijg ik mijn antenne in optimale afstemming
(SWR) voor een bepaalde frequentie? Als men over een langdraad of dipool antenne
beschikt van een willekeurige lengte voor het gebruik tussen 100 kHz en 100
MHz dan is een goede antenne tuner een onontbeerlijk stukje gereedschap. Echter,
hoe kun je nu bepalen of je antenne wel in resonantie is op de door jouw gewenste
frequentie? Hiervoor zijn een aantal mogelijkheden; Ten eerste; je beschikt
over een zender waarbij je door middel van een uitgezonden draaggolf met behulp
van je SWR meter net zolang aan je tuner zit te frutselen totdat de antenne
een acceptabele SWR verhouding aangeeft. Echter, niet iedereen beschikt over
een zender en bovendien, al beschik je over een zender, dan is die zender (gelukkig
en meestal) niet toegerust om een draaggolf te produceren op al die frequenties
die jij wenst te ontvangen. Ten tweede; er zijn tegenwoordig antenne analysers
in de handel die wel aan bovengenoemde eisen voldoen. Hierover zijn reeds een
aantal artikelen in RAM beschreven. Ze werken uitstekend, vertellen je alles
over de karakteristieke antenne gegevens, maar er hangt wel een prijskaartje
aan van tussen de 200 en 500.
Wat je eigenlijk primair nodig hebt is een tuning unit en een minuscuul zendertje
wat een signaal afgeeft tussen de 100 kHz en 100 MHz. Zo’n zendertje bestaat,
in vakkringen wordt dat een ruisgenerator genoemd. Afhankelijk van de toegepaste
componenten produceert een ruisgenerator een ruisspectrum tussen de 1 en de
100 MHz, zonder dat je ook maar iets hoeft af te stemmen of bij te regelen!!
Uitstekend geschikt voor een toepassing als generator om je antenne mee in afstemming
te brengen.
Hoe werkt zo’n generator? Fysici hebben ontdekt dat, wanneer er stroom door
een zenerdiode loopt, de zeer dunne PN overgang in dit type diode een breed
ruisspectrum produceert. In normaal gebruik merk je daar niets van. Ten eerste
om dat het slecht om µ-volts gaat en ten tweede omdat de gestabiliseerde zenerspanning
gevolgd wordt door een dikke condensator of andere halfgeleiders die de spanning
verder bewerken. Als je deze ‘ruis’ echter toevoegt aan een (HF) versterkertje
blijkt deze uitstekend hoorbaar te zijn op je ontvanger!!
In de bestaande literatuur worden ruisgeneratoren meestal toegepast om het z.g.
nulpunt van de antenne te bepalen. Dit betekent, het totale ruisspectrum aan
de antenne aan te bieden en vervolgens te meten (op een ontvanger) waar zich
de nulpunten (dips) van de antenne bevinden.
Deze dips ontstaan doordat de antenne altijd op bepaalde frequenties in resonantie
zal zijn waardoor het ruissignaal op die frequentie(s) door de antenne wordt
geabsorbeerd, zeg maar uitgezonden.
Voor zo’n meetopstelling is het echter nodig dat de ruisgenerator voorzien wordt
van een gebalanceerde meetbrug, gemaakt van b.v. een torode spoel of weerstand
netwerk. Voor de meeste knutselaars misschien een hindernis maar het kan ook
andersom, nl. niet door de ‘dips’ te meten maar de (ruis) te pieken. Op bijgaand
schema is te zien hoe e.e.a. gerealiseerd wordt.
Zenerdiode D3 vormt de basis van de schakeling, vanuit de timer IC NE 555P wordt
een pulserende blokvormige spanning van 9 volt aan de zener van 6,8 V aangeboden
wat resulteert in de vorming van een sterke ruis. Deze blokvormige spanning
wordt opgewekt middels het diodepaar Dl en D2 en heeft een frequentie van ongeveer
650 Hz.
Waarom een blokvormige spanning? Blokvormige spanningen hebben, in dit geval
het voordeel, dat ze een oneindig aantal harmonischen produceren. Dit feit,
opgeteld bij het ontstane ruisspectrum in de zener, zorgt ervoor dat er over
een zeer groot frequentie gebied een constante ruis ontstaat. Ook zonder IC
NE 555P zal deze schakeling dus werken, waarbij de weerstand van 1 k vanaf de
zenerdiode rechtstreeks aan de + 9V kan worden verbonden. Met een C-tje van
0,01µF wordt het ruisspectrum aangeboden aan de versterker, bestaande uit 2
x BC 107 of BC 347
Wil je deze generator op nog hogere frequenties gebruiken dan 100 MHz dan is
het raadzaam de BC torren te vervangen door een paar BF199. Nu zou je het aldus
ontstane signaal kunnen koppelen aan een aparte, voor dit doel ingerichte antenne
en vervolgens dit signaal met de antenne die je wilt afregelen weer ‘oppikken’.
Maar waarom niet dezelfde antenne te gebruiken? Middels een C-tje van 0,01µF
wordt het signaal, via de schakelaar, toegevoegd aan de ‘af te regelen antenne’,
Op het moment van inschakelen hoor je via de ontvanger een sterke ruis met de
bijbehorende S-meter uitslag. Nu is het zaak om met de tuning unit maximale
S-meter uitslag te bewerkstelligen. Dat is alles, de ruisgenerator kan nu uitgeschakeld
worden en je weet, ook al is er op het afregelmoment geen radiostation aanwezig,
dat de antenne optimaal ‘stand by’ is.
Praktische tips; Zoals je ziet, kan de ruisgenerator gewoon in de antenne leiding
blijven zitten, echter gebruik je de antenne ook als zendantenne met een vermogen
van meer dan 10 watt HF dan is het raadzaam de schakelaar te vervangen door
een keramisch type, of de ruisgenerator afkoppelen. Als je een beetje ruimte
over hebt in de tuning unit, en meestal is dat wel zo, kun je dit instrumentje
ook inbouwen in de tuner. Aan de coax uitgang van de ruisgenerator kun je zowel
coax gevoede als wel direct een langdraad antenne aansluiten, op dezelfde manier
als je dat gewend was met de tuning unit.
Het hier getoonde ontwerp is gemaakt in een doosje gemaakt van dubbelzijdig
printplaat. Voor de schakeling zelf is geen printplaat ontworpen, dat is lonend
als je er tientallen gaat maken, in dit geval gewoon een stukje experimenteer
print en de punten aan de onderkant gewoon doorverbinden. Het moet lukken en
voor minder dan euro 12,- heb je een zeer handig meetinstrument om je antenne
optimaal te kunnen afregelen ...........

Stuklijst:
R1, R2: 6K8
Cl, C2, C3, C4, C5:0,01 uF
R3 1 K C6 0,1 uF
R4:22 K
Dl en D2: Si diode
R5:1 K
D3:6,8 V zener
R6:1K2
D4: led
R7:1OK
S1:dubbelpolige schakelaar
R8: 680 Ohm
T1 en T2:NPN tor BC 107 etc.
IC NE 555P (met voetje)
Verkoping bij opbod.
Door PE2CU
De verenigingsavond op 29 mei stond traditiegetrouw weer in het teken van de
jaarlijkse veiling. Alvorens daarmee te beginnen had de voorzitter Remy, PA3AGF
in zijn openingswoord nog een aantal opmerkingen en vragen.
De belangrijkste hiervan waren om in ieder geval er voor te blijven zorgen dat
er voldoende informatie aangegeven wordt om de VERON Twente website, www.veron.nl/afdeling/twente,
regelmatig te kunnen verversen en daarbij aansluitend ook de vraag om toch vooral
ook te denken aan kopij voor UW EIGEN CLUBBLAD, Twente Beam. Het elke maand
weer volschrijven van het blad kan echt niet alleen door het bestuur en een
enkele enthousiasteling gebeuren. Na dit pleidooi was het woord aan Willy, PB1WB
die een dringend beroep deed op vrijwilligers voor het leiden van de wekelijkse
Twenteronde met PI4ZI. Dus, hebt u tijd en zin en wilt u iets voor de vereniging
doen; hier ligt een mooie kans.
Vervolgens kwam Bauke, PAØBKI aan het woord. Hij was al enige tijd geheimzinnig
met het schoolbord in de weer geweest. Nieuwe begrippen werden geïntroduceerd.
Gelukkig volgde de uitleg meteen.
Een BBS is dus niet iets engs vanuit de wereld van de datacommunicatie. Nee
een BBS is een Blauwe BakSteen oftewel de portofoons die vanuit het amateur-museum
in Budel in de hobbywereld zijn gekomen. Bauke vertelde dat er een ombouwmogelijkheid
is om deze sets te laten werken met een kanaalafstand van 12,5 kHz in plaats
van de huidige 25 kHz. Hiervoor is natuurlijk wel wat soldeerwerk nodig maar
dat leek makkelijk te doen voor de doorsnee hobbyist. Er moet een nieuwe Eprom
geplaatst worden. De oude wissen en opnieuw (laten) programmeren is natuurlijk
het prettigste. Tevens moet het kristal vervangen worden door een nieuw exemplaar
van 6,4 MHz. Hiervoor werd in de pauze door Bauke een inschrijflijst gemaakt,
zodat deze nieuwe kristallen bij het museum besteld kunnen worden. Terwijl Bauke
zijn praatje hield kon Gerrit, PAØGJV al vast warm lopen voor de verkoping door
te proberen de microfoon zodanig te houden dat het versterkte geluid ook door
de gespreksruis heen kwam. Daarna dan de verkoping door Gerrit, PAØGJV die met
hulp van Paul, PA3EPS geroutineerd de beschikbare kavels onder de hamer bracht.
Uiteraard leverde dit de clubkas weer een aardige financiële opsteker op. Er
kon een bedrag van € 89,15 op de rekening worden bijgeschreven. Opvallend was
dat naarmate de avond vorderde en de "bar-QRM" toenam, ook het aantal kopers
aan de bar opliep. De indruk was dat een aantal van hen spullen kochten waar
ze nooit aan hadden gedacht! Maar het ging wel op een leuke manier! Voor wat
betreft de ingebrachte spullen, het was weer van alles wat. Nieuw, oud, direct
bruikbaar of iets waar schimmig naar werd gekeken. Het grootste deel wisselde
van eigenaar en zowel oude als nieuwe eigenaar gingen na afloop voldaan naar
huis. Het was weer een gezellige avond met voldoende ruimte voor het broodnodige
onderlinge QSO, terwijl ook voor aanvang van de verkoping ruim de gelegenheid
was om de spullen alvast te bekijken en te beoordelen.
..._._ CU'73, Renata.
Van de bestuurdstafel
22 mei 2002.
Afwezig Ton, PA3DGL en OM Martin, PE2MGA
De volgende punten zijn door het bestuur behandeld:
Verzekering van het Hamnus. De verzekeraar heeft specifieke eisen opgesteld
waaraan de beveiliging van het Hamnus moet voldoen. Daaraan wordt hard gewerkt.
Aan de verzekeraar zal worden gemeld dat we per 1 juni klaar zijn met het beveiligen..
Daarna zal er een inspectie plaatsvinden. Als alles wordt goedgekeurd zijn we
o.a. verzekerd tegen inbraak.
Bibliotheek: De opbouw vordert gestaag en we hebben inmiddels een groot aantal
boeken gekregen. Nieuwe donaties gaarne aanmelden bij OM Remy, PA3AGF.
Twente Beam. Om de kwaliteit van het blad te vergroten worden diverse acties
genomen. We proberen hierdoor tegen te gaan dat het blad bij een groot aantal
leden direct in de prullenmand verdwijnt. We zijn op zoek naar technische artikelen
en tips van en voor de lezer. We zijn en blijven op zoek naar adverteerders.
Kent u iemand die geïnteresseerd is, dan gaarne een e-mail naar OM Remy , PA3AGF.
Zendcursus voor het komende jaar. De opzet van de cursus zal veranderd worden.
De cursusleiding wil bij aanvang van het eerste jaar starten met een cursus
rekenen. Hierdoor wordt veiliggesteld dat elke cursist aan het eind hiervan
een zekere rekenvaardigheid heeft. Cursusleider zal OM Aad , PA3GBL zijn.
PI4ZI op zondag. OM Ronald, PA3HCG, heeft aangegeven dat hij wil stoppen als
rondeleider. OM Willy, PB1WB, is op zoek naar een of meerdere vervangers. Heeft
u interesse, meldt u dan bij hem aan.
De centrale werkgroep ‘WIJ’ ( Werkgroep Instroming Jeugd) heeft een presentatie
voorbereid en afgerond welke op scholen gepresenteerd kan worden. OM Ton, PA3DGL,
zal in de tweede helft van dit jaar deze gaan presenteren op een aantal scholen
in de regio.
VERON/VRZA. Enkele weken gelden heeft een delegatie van de VRZA een bezoek gebracht
aan het Hamnus en een gesprek gehad met 3 leden van ons bestuur. Doel was om
eens te inventariseren waar we als aparte verenigingen mee bezig zijn en om
eens te zien of we op een aantal vlakken kunnen samenwerken. Het gesprek was
zinvol en de wens is uitgesproken om een vervolggesprek te houden.
Lezing in de maand juni: Wordt gedaan door een actief lid van de afdeling. Meer
informatie vindt u elders in deze Twente Beam.
73 de Remy, PA3AGF
Uitnodiging voor de meeting.
Voor de maand juni hebben we iemand uit onze eigen afdeling bereid weten te
vinden om een lezing te houden. Ben (PA3EPQ) komt het een en ander vertellen
over zijn zelfbouw HF transceiver.
Iedereen is van harte welkom in
’t Hamnus, Havenstraat 28, Hengelo
op woensdag 26 juni 2002
Aanvang om 20.00 uur
Zonnevlekken, wat zijn dat?!
Door PAØHRM
Als echte DX-ers lezen jullie natuurlijk allemaal de propagatieverwachtingen
in Electron, zorgvuldig samengesteld door Coen, PA3ARR. Met behulp van een aantal
grafieken wordt aangegeven op welke band en op welke tijd de meeste kans bestaat
zekere plekken op aarde te bereiken. Gesproken wordt o.a. over hbf (hoogst bruikbare
frequentie of MUF, maximum usuable frequency) en lbg (of LUF, lowest usuable
frequency), SSN (sunspots number) en gemiddeld zonnevlekkengetal. Voor velen
gesneden koek, maar voor de minder ervaren mensen is hier een kort verhaal over
zonnevlekken.
De 11 jaar cyclus.
De straling van de zon is niet constant, maar varieert per dag en per jaargetijde
op aarde, de 27-daagse omwenteling van de zon en de 11-jaarlijkse cyclus van
de zonnevlekken. Deze laatste zijn met het oog (niet zelf doen!) waarneembaar
als donkere vlekken en worden al sinds het midden van de 18e eeuw
geregistreerd. Gemiddeld is er iedere 10,7 jaar een zonnevlekken maximum, maar
deze periode schommelt tussen de 7 en 17 jaar!
Stukje geschiedenis.
Sinds 1750 heeft het observatorium in Zürich (Zwitserland) zonnevlekken waargenomen.
Vanaf die tijd heeft men de periodes met een zonnevlekken maximum genummerd.
Cyclus nummer 1 viel zo rond 1762 met een jaarlijks gemiddeld aantal zonnevlekken
van 85. Cyclus 3 (1780) was veel beter met 160, jammer dat er toen nog geen
radio was! Het begin van de radio bijvoorbeeld de eerste transatlantische verbinding
van Marconi op donderdag 12 december 1901 (zender in Poldhu, ontvanger op Signal
Hill, Newfoundland) viel precies in een zonnevlekken minimum, cyclus 14 piekte
pas weer rond 1906-1908, wel een cyclus met een dubbele piek, maar niet hoger
dan 65, geen condities om over naar huis te schrijven dus.
Het jaar 1958 van cyclus 19 met een gemiddeld aantal zonnevlekken van meer dan
200 (!) werd bij lange na niet gehaald. Dat was het jaar van de breinaald op
10 meter en een WAC binnen één uur… Een beter jaar is nog nooit geregistreerd
en de daaropvolgende cyclus van 1969 moest het slechts met een gemiddelde van
100 doen.
Wat zijn zonnevlekken?
Zonnevlekken zijn koele plekken aan de oppervlakte van de zon, die samen gaan
met een hoge magnetische activiteit. Gebieden naast de zonnevlekken kunnen enorme
zonnevlammen produceren en dergelijke uitbarstingen gaan gepaard met straling
in het gebied van de radiofrequenties tot in het X-ray gebied. Tijdens de piek
van de zonnevlekkencyclus neemt deze straling sterk toe, evenals het aantal
zonnevlekken en zonnevlammen. Daardoor wordt de ionosfeer intensief geïoniseerd
door UV en X straling, wat een hogere kritische frequentie in de F2 laag betekent
(MUF). Het aantal zonnevlekken is niet een optelsom van het aantal zichtbare
vlekken, maar het resultaat van een gecompliceerde formule waarbij rekening
wordt gehouden met afmeting, aantal en groepen zonnevlekken. Het aantal zonnevlekken
varieert van bijna nul in het minimum van de cyclus tot meer dan 200 tijdens
het maximum.
Solar flux.
De solar flux is een andere maatstaf voor de activiteit van de zon. Daarbij
wordt de intensiteit van de ruis op 2800 MHz gemeten. Deze ruis komt aardig
overeen met de intensiteit van ioniserende UV en X straling en is zo een alternatief
voor het aantal zonnevlekken (de UV en X straling kan op aarde niet rechtstreeks
gemeten worden vanwege de absorptie in de atmosfeer, maar met behulp van satellieten
wordt deze straling nauwkeurig gemeten). Solar flux varieert tussen de 60 en
300 en stations als WWV en WWVH zenden deze getallen uit. Hoge flux waarden
betekenen meestal hoge MUFs.
Cyclus 23
Het jaar 2001 zit er bijna op en daarmee hebben we ook de piek van cyclus 23,
tenminste als we de wetenschappers mogen geloven. Volgens hen draaide het magnetische
veld van zon van polariteit, wat altijd gebeurt tijdens het maximum aan zonnevlekken.
Daarmee gaat het aantal zonnevlekken weer bergafwaarts tot begin 2007 een minimum
wordt bereikt. Nu wordt er over de feitelijke piek altijd langdurig gediscussieerd,
sommige experts hadden berekend dat de piek al tijdens de zomer van 2000 viel,
maar anderen zagen het gemiddelde aantal zonnevlekken nog stijgen tot in 2001
met een uitschieter naar 170. Het gemiddelde maximum van cyclus 23 zal wel zo
rond de 130 liggen, niet goed en niet slecht dus. Kijk eens op www.SunspotCycle.com
voor meer details. Op deze site, die wordt gesponsord door NASA, zijn allerlei
wetenswaardigheden over de zon te vinden. De foto van de Sunspot Predictions
Solar Cycle 23 in Electron van december 2001 komt daar ook vandaan.
Het ziet er nog niet naar uit het maximum met grote snelheid naar beneden raast,
dus geniet nog een tijdje van de condities op de hoge HF banden, 18 en 24 MHz
(geen contesten!) zijn regelmatig open en er is leuke DX te werken, ook met
eenvoudige antennes. Met het afnemen van het aantal zonnevlekken, daalt ook
de MUF en moeten we straks gaan DX-en op de lage banden als 80 en 40, maar ook
30 meter zal interessant zijn. Antennes bouwen dus. Succes!
73, Hans, PA0HRM
Hobby sites
We willen regelmatig internetadressen publiceren die interessant voor zendamateurs
kunnen zijn. Deze rubriek kan echter alleen blijven bestaan als iedereen die
een voor de amateurs interessante site ontdekt heeft dat aan ons doorgeeft.
| Inzender | Site | Toelichting |
| PE2MGA | http://www.iprimus.ca/~hepburnw/tropo_nwe.html | kaarten met voorspellingen voor tropo-activiteit |
| PE2MGA | http://oh2aq.kolumbus.com/dxs/ | DX-cluster op internet |
| Gezocht: | de S-meter van de Icom IC-251E. Erik van Wette Tel: 053-4339887 e-mail: PA3GVF @ amsat.org |
Klaar voor onder water deel
2
Door: Ronald Teeselink, PA3CWG
Met codeboeken, voorschriften (ACP) Allied Communication Publication nrs 124/125,
codeermachines,typemateriaal enz. werd de radiohut knap vol. En naast de typemachien
stond natuurlijk de Juncker , een recht op en neer. Onderwater varend, whip en
periscoop op, net boven de waterspiegel en hoog genoeg om de HSM uitzendingen
van PBC2 op de bandrecorder op hoge snelheid te kunnen opnemen werd na einde uitzending
: “Whip neer” gegeven en kon weggedoken worden. De HSM (high speed morse) uitzending
kon nu op normale snelheid worden uitgetypt. Weer een Maralg (Marine algemeen)
of Marcom (Marinecommunicatie) bericht, of een codebericht aan de Cdt (Commandant)
van de Zeeleeuw. De eerste twee groepen van het codebericht geeft de gebruikte
code aan, t.w. nato-restricted/confidentieel-geheim of zeer geheim. Laatste twee
gaven de verbindingsofficier werk om handen, terwijl de eerste twee vercijferde
berichten door de telegrafist van de wacht werden ontcijferd. Stond er in de kop
van het bericht de voorrangsaanduiding P (spoed) of O (dringend) dan werd hier
onmiddellijk mee aangevangen. De codemachine “Adonis” lijkend op de duitse Enigma
machine was in gebruik, rotoren instellen op de juiste dagsleutel, en al typend
kwam de vercijferde ingevoerde tekst er in klare taal uitrollen. De Hagelin-machine,
een met de hand bediende letter voor letter codeermachine was er voor het lichtere
codeerwerk. Voor het snelle werk b.v. in verbinding met vliegtuigen, werd boven
water varend: “Megsu” gebruikt, waarvan de geldigheidsduur zeer kort was. Met
de “Z-code” int znb (dan twee letters ) b.v. ab werd er door de vliegtuigtelegrafist
op zijn codekaart datum/uur gekeken wat het antwoord was op de gestelde vraag,
b.v. cd (kon van alles zijn) een uur later was het weer wat anders.
Z-codes, de militaire aanvulling op de bestaande Q-codes, waarbij znb betekent:
what is authentication (waarmerking) en int de zin vragend maakt. De Z-code serie
loopt van: zaa tot zzz. Er worden nog wel eens Q & Z code boekjes herdrukt. (o.a.door:
pa3alm en pa0bfn).
Bij verzending van berichten werd de volgende procedure gevolgd:
Luisterend naar de best doorkomende zender van Noordwijkradio/PBC3 , die door
een vvv bandje aangaf in deze maritieme band uit te luisteren naar roepende marineschepen
op de,in het VPNED (verbindingsplan nederland) aangegeven roepfrequentie. Tbl
zender afgestemd en roepen naar Pbc3 met de dan geldende roepnaam: b.v. Pbc3 de
2mh zbo k (noordwijk de Ruyter heb verkeer voor U ) (4cl was de Kortenaer)
Op Nora (Noordwijkradio) schrok de luisterende telegrafist van de.wacht op, had
aan zijn ontvanger een katrolletje met draad, die soepel handje op tafel,de afstemknop
bediende waarmee hij de centerfrequentie met kleine bandbreedte afzocht. Waarna
het verkeer werd afgehandeld, en bij accoord Recu werd gegeven. Beide partijen
vulden hun logboek in, alles wat geseind werd, stond genoteerd. Alles volgens
de procedure cf acp 124, geen eskadertik niets, sluitteken ar aaneengeseind is
einde verkeer. Dit was er op de VBS Amsterdam (MKAD) ingehamerd, deze verbindingsschool
leidde miliciens (dienstplichtigen) en beroepspersoneel, (ook kader) op tot de
volgende dienstvakken:
Telegrafist, codeur-telexist-seiner en in die jaren Marva's op tot telefoniste.
Met kader bedoel ik reeds opgeleiden die een vervolgcursus volgden voor een hogere
rang. Van de geslaagde telegrafisten ging een deel naar de MLD (cursus vliegtuigtelegrafist)
de anderen werden op Nora of bij andere marinekuststations , of de vloot geplaatst.
Eind jaren 50 was het bijna allemaal nog cw wat de klok sloeg. Vhf , marifoon,
mobieltje : "nooit van gehoord !!"
De actieve diensttijd miliciens (dus na de opleiding) maakte dat er tijdens de opleiding meer het accent op zelfstandig bedienen van de aanwezige radioapparatuur dan op de reparatie hiervan werd gelegd. Radioradarmonteurs kregen op de TOKM hun opleiding, ook op de MKAD dus. Radioofficieren van de Koopvaardij, die hun diensttijd bij de KM wilden doorbrengen, (niet doorvaren dus) kregen na hun opleiding direkt strepen op hun mouw.
OPENBAAR VERKEER AAN BOORD ONDERZEEBOTEN
Vijf minuten voor aanvang van de wacht nam je de bijzonderheden van je collega
over zodat je nog mooi de verkeerslijst van Scheveningenradio/pch kon afstemmen.
Een lijst met telegrammen van algemene aard gevolgd door de scheepsroepnamen
waarvoor verkeer was. Om de vier uur werd deze lijst op diverse frequenties
uitgezonden.Aankondiging van PCAA/ PCAB berichten, verkeer van algemene aard
voor alle Nederlandse schepen, werd gevolgd door de roepnamen beginnend met
PA t/m PI . De internationale roepnamen van marineschepen begonnen met PA,
dus voor in de lijst, een makkie dus, b.v. De Zeven Provincien/PAEO , De Ruyter/PAEP,
De Kortenaer/PACL , en Zeeleeuw/PASZ . en de grootste boot De Karel Doorman/PADA.
In Europese wateren was PCH20 op frequentie 4250 kHz of PCH in de 8 MHz goed
neembaar. Stond de roepnaam PASZ in deze traficlist (verkeer voorhanden) dan
werd dit in het radiojournaal genoteerd. Werkzaamheden met mindere voorrang
bleven liggen, en de TBL zender werd afgestemd op de aangewezen qrg in de
roepband, wat 4183 kHz was in de 4 MHz en 8366 kHz in de 8 MHz band. Een vrije
PCH zender werd gezocht en de B40 ontvanger hierop afgestemd, vrij wil zeggen,
als er het cq bandje draaide, een ronddraaiend ponsbandje in Kootwijk op de
Veluwe.
In de 4 MHz werd PCH20 aangeroepen met aanduiding van de werkfrequentie qss
(drie laatste cijfers) en qtc als er zelf verkeer voorhanden was. Kwamen de
200 Watt signalen over, stopte de luisterende operator zijn cq bandje en kwam
met: PASZ de PCH up bt wat aanleiding gaf de oscillatorknop een slinger te
geven naar de werkfrequentie. (het spiekbriefje, was er naast geplakt )
Nu weer aanroepen op de qss qrg en scherp luisteren of de eigen roepnaam werd
gegeven, (er werden meerdere schepen op een zender beantwoord) .Bandje stopte:
PASZ de PCH gm qtc qrv ? en werd het verkeer afgehandeld, een of meer genummerde
telegrammen werden op de typemachine opgenomen, qsl gegeven als beide operators
akkoord waren met het in en uitgaande verkeer.
Het binnenkomende verkeer, meestal volbetaalde telegrammen P genaamd en van
persoonlijke aard, en gelukstelegrammen, of dienstberichten SVC's genaamd,
over woordentelling/onbestelbaarheid enz..De opvarenden konden diverse soorten
van telegrammen verzenden, t.w de P telegrammen, betaling per woord met een
bepaald minimum, de GTG's gelukstelegrammen vaste tekst dwz er werd een passende
tekst uitgekozen: b.v. Hartelijke gelukwensen, (in het boek stond FOB) .Met
het gekozen adres/ afzender ambtelijke inleiding: werd alleen als tekst FOB
doorgeseind. Jonge vaders kozen: Gelukgewenst met de jonggeborene, doch er
werd GYN maar PCH geseind. Op het ontvangende kuststation hadden ze het zelfde
boekje, en werd de volledige gekozen tekst op de landlijn naar het PTT kantoor
gezet. Voor de feestdagen werd er gebruik gemaakt om een CTV (cadeau telegram
vaste tekst) te versturen. In het radio-surprise dienstboek konden artikelen
worden uitgezocht, begeleid door een passende vaste tekst, die op gewenste
afleveringsdatum werden bezorgd in 'patria' .Afhandeling, administratie en
verzendklaar maken van de uitgaande telegrammen kwamen op de schouders van
de oudste aanwezige eerste klas, paai OV genaamd, die overdag in dagdienst
en geen wacht hebbend hiermee bezig was, en ook de bemanning hieromtrent te
woord stond.
Gesprekken in de middengolf telefonie kanalen , Anna , Bernhard, Cornelis
enz: " Hier Scheveningen radio dat was drie minuten, goede wacht over en stop"
werden door elke tlg v.d wacht aangenomen, natuurlijk op de Noordzee en in
aanloop voor Den Helder. Alleen liggende onderzeeboten in het buitenland vroegen
de EU aan, de eenzijdige uitzenddienst van PCH voor schepen die in de haven
hun scheepszender niet konden gebruiken. Een verzoek aan PCH om voor een bepaalde
periode telegrammen uit te zenden, via een PCH zender die voor het verzoekende
schip goed te nemen was. Later werd er op zee qsl gegeven op de in EU ontvangen
telegrammen. In het buitenland, oefentorpedo's inschietoefeningen , b.v. Toulon/fr
werd er overdag varende qsl eu gegeven, maar ook HH EU wat handhaaf EU betekende,
s'avond lag men weer voor de wal, bien sure.
In de Medgraaf/Medfoonpublicaties stonden de procedures voor het OV-verkeer
beschreven.Van nood-, spoed- en veiligheidsverkeer tot de berichtenuitwisseling
in de korte golf. Aangezien er H24 (doorlopende 24 uurs bezetting) werd gelopen
was de AAT ( het automatische alarm toestel), niet nodig en dus niet aanwezig,
de 500 kHz stond continu op LS. De blauwe Murphy/B41 zorgde hiervoor, DAN/FFB/GNI
/PCH/OST enz. je hoort ze niet meer. Op diverse sites met een maritieme inslag
kom je ze nog tegen, zie www.Seefunker.de of op een CD. "Old soldiers never
die, they just fade away" was te horen op de 5tt , waarna de kustwacht/PBK
het overnam.
Communicerende vaten.
De overeenkomst tussen communicerende vaten en een radio amateur is dat er iets
wordt uitgewisseld. Bij de vaten in b.v. een U-vormige buis komt de vloeistof
in beide benen op dezelfde hoogte te staan, op voorwaarde dat er een open verbinding
tussen de verschillende ruimte’s bestaat.
Bij radioamateurs is ook zoiets aan de hand. De kanalen die ons ter beschikking
staan zijn de onderlinge QSO’s op de verschillende banden.
Als aanvulling/ ondersteuning/ versterking/ hiervan heeft de afd. A40 lang geleden
Twente Beam uitgevonden, een blad wat door enkele enthousiastelingen elke maand
in elkaar wordt geniet en van adreslabel voorzien. Uiteraard onder uitwisseling
van de laatste nieuwtjes.
Voordat het zover is moeten natuurlijk wel de door u, leden, aangeleverde stukken
door de redactionele molen. De bandbreedte is maar beperkt. Maar laat u hierdoor
niet weerhouden ook materiaal aan te dragen. U bent slecht ter pen? Vraag een
mogelijk beter pennende medeamateur u te ondersteunen. *zie onder
Voor het doen draaien van die redactionele molen is enkele weken terug een oproep
geweest in de Twente Ronde met als resultaat mijn aanmelding als medemolenaar.
Mag ik mij even voorstellen ?
PE1RQO Egbert hiernaast geportretteerd.:
Voor de dagelijkse kostwinning werkzaam op een plaatselijke middelbare school
als amanuensis voor het vak natuurkunde. Vandaar dus de communicerende vaten.
De bedoeling is mij te gaan bezig houden met de redactie van technische artikelen,
uiteraard door u aangeleverd.
Wijze van bezorgen; Email:PE1RQO @ amsat.org
Of natuurlijk heel authentiek per post.
Adres: J vd Nootstr. 7, 7552XA Hengelo
Batterijen gaan langer mee.
Van de redactie
Goedkope antenne analyser
Verslag van de verkoping
Van de bestuurstafel
Uitnodiging
Zonnevlekken, wat zijn dat ?
Hobby sites
Gezocht
Klaar voor onder water (deel 2)
Communicerende vaten (Even voorstellen)
Batterijen gaan langer mee
Afdelingsinformatie