Twente Beam Jaargang 24, nummer 7: september 2002

Overname van artikelen en/of schema`s is met bronvermelding toegestaan.
Uiterste inleverdatum voor kopij volgend nummer zondag 6 oktober 2002.

Van de Redactie.
`t Is weer voorbij die mooie zomer !
Ja , het was inderdaad wel erg warm om op je zolder in je shack te zitten en dat zullen de meesten van ons dan ook wel niet gedaan hebben. Hoogstens in de tuin onder een parasol en met een Electron de achterstand in de hobbyliteratuur in te halen, eventueel met een porto binnen handbereik. Maar laten we het daar verder niet over hebben het is een mooie herinnering.
Over herinnering gesproken, Ellen xyl van Paul, PA3EPS, en de anderen die er bij waren hebben ook een mooie ``Bodenseetreffen`` herinnering. Lees maar eens op blz. 14. Kopij leveren en nog geld toe voor TB, een voorbeeld dat navolging verdient.
Nu we toch aan het herinneren zijn; denkt u ook aan de meeting van woensdag 25 sept a.s: de lezing door Niels Moseley, PE1OIT over digitale signaal verwerking. Natuurlijk op de gewone tijd en plaats: `t Hamnus, 20.00 uur
Behalve het genoemde artikel voor TB beschikten we deze maand over een keur van artikelen zogezegd `voor elk wat wils`.
Veel leesplezier en laten we er samen voor zorgen dat ook de volgende Twente Beam weer net zo goed en gevarieerd gevuld kan worden.
Henny

Bestuursmededelingen
Door Arjan, PE1RYL
Verslag van de bestuursvergadering van 21 augustus 2002.
Aanwezig : Remy, Anne-Marie, Ton, Waddy, Martin, Willy, Arjan
Afwezig : Bram, Gerrit
Zoals gebruikelijk werd de vergadering door de voorzitter geopend.
Als eerste werden de notulen van de vergadering van 19 juni 2002 besproken en goedgekeurd.
De volgende punten zijn vervolgens besproken:

Twente Beam:	Er wordt nog steeds een nieuwe advertentiemanager gezocht. Technische artikelen zijn nog steeds van harte welkom om de kwaliteit van ons clubblad te vergroten.
Hamnus:	Na de inbraak is alles grondig schoongemaakt en alles ziet er weer spik en span uit. Aan de beveiliging van de deur en de rest van het Hamnus wordt hard gewerkt.
Internet:	In de vakantie periode is onze site niet bijgewerkt maar dit zal snel gebeuren.
PI4ZI:	De zendhoek zal zo spoedig mogelijk worden aangevuld. Als U nog iets op de plank heeft staan neem dan contact op met Willy PB1WB<
Zondagsronde:	Voor de zondagmorgenronde zijn er nu 5 operators, zodat de ronde gewoon elke zondagmorgen te beluisteren is.
Woensdagsronde:	Per september start ook de technische ronde op de woensdag avond weer, u weet wel de eerste woensdag van de maand om 21.00 uur.
Cursus:	Vrijdagavond 13 september gaat de cursus weer van start. Het eerste deel van de cursus zal bestaan uit rekenen. Na de evaluatie van de vorige cursus bleek dat veel cursisten daar grote problemen mee hebben. Verder blijft de cursus opzet onveranderd. Opgave is nog mogelijk via Waddy PA2WCL.

`73 Arjan

Morse (Deel 1)
door PE2BAS
Het door Morsosaurussen communiceren d.m.v. korte en lange piepgeluiden.
Heden ten dage wordt deze vorm van communicatie verplicht gesteld aan mensen met radiocommunicatiewensen die wereldwijd gaan en in het bezit van slechts een C- machtiging. Mensen dus die reeds veel geavanceerdere methoden hanteren zoals, spraak en letterschrift, maar deze niet mogen gebruiken op banden waar communicatie over grote afstanden mogelijk is. In den beginne waren de stukjes band voor de radiozendamateurs smal, de ontvangers echter breed. Microfoons duur en salarissen laag. Techniek was in en radio het einde. Transceivers bestonden niet en SSB ook al niet. Als men al audio ging uitzenden dan was dat standaard AM met een forse bandbreedte. Tweemaal de hoogste frequentie van de menselijke stem die nog ergens op moet lijken, pakweg 2500 Hz. Dus per zender een breedte van 5000 Hz.
Kijken we nu b.v. naar de 40 m band van 7 tot 7.1 MHz, die dus 100 kHz breed is dan kunnen we daar met zeg 20 stations tegelijk gaan zitten QSO`en. En vanwege het ontbreken van kristalfilters of mechanische filters waren de zenders wel wat breder en de selectiviteit van de ontvangers ook niet je dat! Dus iedereen hoorde door de slechte wandjes de buren ook nog voor een deel. Nemen we de totale breedte van de meest gangbare HF banden 80, 40, 20, 15 en 10 dan wordt dat totaal 300 + 100 + 350 + 450 + 1700 = 2900 kHz dus plaats voor 580 gelijktijdige QSO`s.
Heel erg weinig als je bedenkt hoeveel zendamateurs er zijn op de wereld. En ook al zaten niet alle gemachtigden continue achter de zender, het bleef tobben.
Het wordt nog erger als we bedenken dat 15 en 10 meter lang niet altijd bruikbaar zijn. Gelukkig was en is er morse. Het lage vermogen van de zender wordt optimaal gebruikt. Geen verlies van vermogen voor de draaggolf en één zijband zoals bij normale AM. Nee, alles wat de zender biedt wordt gebruikt. Alleen het in en uit schakelen van de draaggolf voor korte en langere( 3x zo lange) perioden geeft een zeer efficiënte vorm van communicatie.
Meneer Morse heeft eerst goed nagedacht en nagevraagd welke letters in het Engels (Amerikaans) het meeste voorkwamen en met deze kennis kwam de letter e eruit als het kortste teken en ook de i, t, a, n en de m, die veel voorkwamen maakte hij lekker kort. Zodoende is 5 woorden per minuut iets minder erg dan we dachten. In 1837 seinde hij foutloos over 16 km. Hij zal wel gelijk een A machtiging hebben gekregen. Hoe breed is nu zo`n morse zender? Ik doe een poging omdat ik er niets over kon vinden. Zouden we het in en uitschakelen van de draaggolf ideaal uitvoeren dan hebben we een AM signaal met een modulatiediepte van 100 % en een grote bandbreedte. De flanken van een blokgolf zijn steil en in theorie oneindig kort en dus oneindig hoge frequenties. In het circuit om de zender in en uit te schakelen kunnen we een laagdoorlaat filter bouwen om over te houden wat we willen. Een kleine bandbreedte, maar het moet toch op een blokgolf lijken. Het praktische compromis is dat we voor ca 25 woorden/min. = ca 100 letters/min. = ca 400 tekens/min = (voor langere tekens wel 5x aan/uit ) = 2000 pulsjes /min. 2000/60 per seconde dwz. een grondgolf van 33 Hz krijgen. Om een blokgolf nog op een blok te laten lijken zouden we 99 Hz door moeten laten. ( 3x de grondtoon) En omdat we in wezen met amplitudemodulatie te maken hebben van een grondtoon met z`n oneven harmonischen wordt de bandbreedte 200 Hz. Kijk ik in de specificatie van m`n ontvanger met speciaal cw filter en nog specialer filter, dan zie ik

Van de voorzitter
De laatste weken ben ik bezig geweest met het opruimen van de shack. Wat er allemaal niet tevoorschijn komt. Vergeten projecten die toch wel weer interessant zijn. Boeken waarvan je bestaan niet meer weet. Maar ja, je moet door met opruimen. Tenslotte wil je aan het begin van een nieuw seizoen met in een schone shack beginnen.
Het begin voor het Hamnus was minder fraai. Na de vakantie periode, waarin het Hamnus gesloten was, constateerden Arnold en Trees bij binnenkomst dat er was ingebroken. Nadat beiden van de schrik waren bekomen bleek dat er een aantal transceivers waren gestolen. Onder andere de HF-set, de TS440, en de VHF-set, de TS 700. Het bleek dat er gericht was “geshopt”. De voeding die bij de TS 440 hoort, is blijven staan. Die hadden ze zeker al! Diverse andere power supplies waren niet aangeraakt. In “Arnold`s” corner was alles zoals het was. Naar de boeken is totaal niet omgekeken. Aan het eind van het bezoek hebben de ongenode gasten nog wel even de brandspuit leeggespoten met als resultaat dat alles onder het witte poeder zat.
De politie is onmiddellijk gewaarschuwd en zij hebben een rapport opgemaakt. Bram heeft de verzekering ingelicht en met de schade-expert is een bedrag overeengekomen voor de schadeclaim. Bram heeft tevens een professioneel schoonmaakbedrijf de opdracht gegeven om het Hamnus schoon te maken omdat wij geen ervaring hebben met het opruimen van brandbluspoeder. Ik moet zeggen dat alles er weer piekfijn uitziet echter de plekken waar de beide zenders stonden, zijn leeg. We moeten als bestuur ons nu beraden over de apparatuur die we willen gaan aanschaffen. U kunt zich voorstellen dat we al aardig “gedagdroomd” hebben. Het bedrag dat we via de verzekering terugverwachten hebben we al diverse keren uitgegeven.
We moeten vooruit en dat doen we ook. Voor ons ligt weer een uitdagend seizoen. Een interessante lezing in september en ik weet zeker dat we weer veel aanmeldingen krijgen voor de zelfbouwtentoonstelling welke gepland is in oktober. Laat zien wat u hebt gemaakt. Meldt u massaal aan. We kunnen van elkaar leren. Toon aan dat zelfbouwen nog lang niet dood is. Ben, PA3EPQ, gaf in zijn lezing in juni aan dat hij niet veel ervaring heeft maar als ik dan zie wat hij in de afgelopen tijd heeft gemaakt dan is dat bewonderenswaardig.
De dag van de amateur wordt ook weer een uitdaging. Er wordt weer een vonkenboer- wedstrijd georganiseerd. Er zullen zich weer bekende ragchewers aanmelen maar ook de beginner krijgt een kans. Laat zien dat ook het cw gebeuren nog volop wordt beoefend.
Ook november heeft weer zijn charme met zijn tafelverkoop. Een uitstekend moment om uw spullen van eigenaar te laten wisselen.
December is nog niet ingevuld maar dat komt nog wel.
Zoals gezegd, er komt weer een goed ingevuld seizoen en ik reken erop dat u ons Hamnus komt bezoeken om aan de activiteiten deel te nemen. Ik wil u er nog op attenderen dat het Hamnus ook op zaterdagmiddag open is en dat is een goede plaats om eens bij te praten over een aantal zaken.
Een goed seizoen toegewenst.
73 de Remy, PA3AGF

Hobbytechnica 2002
Ook dit jaar heeft de VERON afd. Twente weer een uitnodiging ontvangen om deel te nemen aan de 9^e manifestatie Hobbytechnica in het Techniekmuseum HEIM te Hengelo. Technische hobbyisten en hobbyverenigingen kunnen voor deelname intekenen voor deze manifestatie, die zal plaatsvinden op zaterdag 2 en zondag 3 november 2002. Bezoekerstijden zaterdag en zondag van 12.00 - 17.00 uur. In `t HEIM zal gedurende deze dagen een grote diversiteit aan technische hobby`s en/of bijzondere verzamelingen aan bezoekers worden getoond. Voor onze afdeling VERON Twente een ideale gelegenheid om ons daar te presenteren. Hiervoor zoeken wij nog een aantal enthousiaste leden/deelnemers, waaronder luisteramateurs die `iets` willen demonstreren, zij allen zijn van harte uitgenodigd. Als deelnemende groep kunnen we voorafgaand aan dit gebeuren samen bepalen op welke wijze en waarmee wij daaraan deelnemen. Uiterlijk 1 oktober a.s. kun je bij mij kenbaar maken of je belangstelling hebt. Dit kan via e-mail pa3dgl@amsat.org of telefonisch 0546 863828

Klaar voor onder water (Slot)
Door: Ronald Teeselink, PA3CWG
REIS 1962 naar NEDERLANDS NIEUW GUINEA.
Varend in smaldeelverband richting De West werd het voor de onderzeeboot de Zeeleeuw (S803), een ex Amerikaanse sub de USS Hawkbill uit 1944 uitgeleend aan Nederland voor vijf jaar (werd langere tijd) om na crossing halverwege te gaan uitluisteren naar de MONA. (= Marine Omroep Nederlandse Antillen). In Europese wateren en de Atlantic was de MONED (zie Deel 1) dus PBC2 via de loudspeaker op een zacht pitje beluisterd. Werden de HF signalen van de MONA sterk genoeg , dan kon verkeer voor het onderweg zijnde smaldeel V via PJK worden ontvangen. Dit kuststation had telex verbinding met het moederland achter de duinen bij Noordwijkradio. Voor onderling verkeer, o.a. met de Dolfijn (ook een sub) werd de ship/ship frequentie de 4112 kHz gebruikt, ja hoor 599 plus.
Na bezoek Paramaribo (de Nederlanderse autoriteiten liepen daar nog met witte tropenhelmen op) werd Curacao bezocht, waar een dringend bericht werd ontvangen. Vanwege de gespannen politieke situatie in NNG werd het door de Nederlandse regering gewenst geacht de militaire presentie daar te versterken. Er waren daar Indonesische parachutisten geland, en er waren infiltraties geweest. Reeds eerder ontvangen geheime berichten hadden de Commandant J.v.d.Griendt/LTZ 1 op deze gespannen situatie voorbereid. Dit bericht kreeg voorrang DRINGEND en gecodeerd zijnde GEHEIM werd het de ontvangende operator uit de vingers getrokken en door de codeofficier direct gedecodeerd. In een codebericht zijn de eerste en de laatste twee groepen van de tekst de aanduiding van de gebruikte soort code. De classificaties confidentieel en nato-restricted konden door de telegrafist.van de wacht worden behandeld, van de andere , dus geheim en zeer geheim , maar daar bleef hij koud onder. Wat stond er in: Klaarmaken, bunkeren en opstomen , bestemming NEDERLANDS NIEUW GUINEA. Gedeeltelijke informatie hierover werd alleen aan enkelen medegedeeld!
Dus i.p.v. retour Nederland werd de reis via het Panamakanaal vervolgd stukje verder dus.Tijdens de passage van het kanaal, konden we in de Gatunsluizen die aardige locomotiefjes bewonderen die de boten er doorheen slepen en terwijl dit plaats vond werd er aan aanboord gekomen hulppersoneel (met een donkere huidskleur) o.a. beschuit met muisjes aangeboden. Nee, dit viel niet in de smaak, je moet bedenken dat er ook van die luxe cruiseschepen doorkomen, daar viel heel wat beters te kanen......Na bezoek aan Manzanillo, waar de bloemetjes behoorlijk werden buiten gezet en de post voor Nederland door de facteur was afgegeven, werd met volle oliebunkers de Mare Pacifico opgevaren. Met bijna volle kracht bovenwater varend werd de koers op NEDERLANDS NIEUW GUINEA aangestuurd, met tussenstop Guam.
De MONIG , de lezer zal het nu wel weten, kwam “ in beeld “ en loste de MONED af. Traffic van Nederland via JZK/Biak of Hollandia werd op deze omroep geplaatst.
De 8 en de 12 MHz, goed werkend in de N.A. werd hier door de 16 en de 22 MHz voor verbinding met PCH vervangen, vooral de 16 MHz deed het goed.
Later onder bevel van CZMNNG, ja dat is commandant zeemacht enz. werd er, patrouillerend in deze warme wateren, om veiligheidsredenen totale radiostilte opgelegd. Snuiverend met whipantenne op werden de berichten bestemd voor ons opgenomen. Deze werden enige malen herhaald omdat er vaak gedoken werd en er niet
altijd opgenomen kon worden. Was ontvangst dringend nodig dan werd er gelegenheid gegeven., ook in de Indonesische wateren.
In Manokwari, werden wij op de daar gelegen “ woonboten” voor twee maanden ingekwartierd. Op 12 juli werden we door hr.ms.Walrus afgelost en begonnen we de terugreis via Madagaskar, Lagos en Dakar naar Nederland, aankomst 12 september 1962. Rondje moeder aarde dus, na WW2 een van de langste reizen van een Nederlandse onderzeeboot. (volgens de Marineleiding 20.000 zeemijlen )
De aanwezige torpedo`s in de tien buizen (zes in de boegbuiskamer en vier in de hekbuiskamer) zijn niet afgevuurd (gelanceerd moet ik zeggen) gelukkig maar.

Aanbevolen lectuur: Nederlandse Onderzeedienst 75 jaar. Door: P.Jalhay. http://www.usshawkbill.com/~366/366hawk.htm

73, Ronald

Agenda:

Grote Clubactie 2002
Om wat extra inkomsten voor de afdeling te verwerven, doen we dit jaar opnieuw met de Grote Clubactie mee.
De loten kosten dit jaar € 2,50 per stuk en er zijn behoorlijke prijzen te winnen.
Hoofdprijzen:
1e prijs € 100.000
2e prijs € 10.000
3e prijs Een 17-daagse reis naar Bali voor twee personen

De loten kunnen tijdens de afdelingsbijeenkomst van woensdag 25 september 2002 besteld worden. Een maand later op de afdelingsbijeenkomst van woensdag 30 oktober worden de bestelde loten uitgereikt.
De trekking vindt 14 november 2002 plaats
De Trekkinsuitslag is op de volgende plaatsen terug te vinden:

• in de week van 17 november in de regionale (kabel)krant.
• van 25 november t/m 1 december op SBS-Text
• vanaf 15 november via de telefonische uitslagenlijn en internet
• via een trekkingslijst die tijdens de bijeenkomst op 27 november in `t Hamnus aanwezig is.

Bodenseetreffen, Friedrichshafen.
Eind juni was het weer zover. De aanhanger werd volgepakt want er moest weer wat verkocht worden in Friedrichshafen.
De eerste en tweede dag was de omzet goed te noemen, maar de derde dag was het heel goed, we zetten n.l. 15 euro meer om dan we dachten. Helaas niet met antennes, maar met “langspeelplaten”
Wat was het geval.
Aangezien deze beurs 3 dagen is moet er natuurlijk overnacht worden. Dat gebeurt elk jaar bij Frau Vetter. Je slaapt daar echt `op de boer`, bijna tussen de koeien…..
`s Avonds zaten we, dwz. Diny, Jan, Hans, Femmie, Gerrit, Leo, Bram, Paul en ondergetekende, gezellig bij elkaar wat te drinken. De zoon des huizes, Karl, kwam er dan steevast ook bij, en schonk dan een heerlijk glaasje strohrum (o.i.d.), zelf gebrand wel te verstaan. Het alcoholpercentage van dit goedje wist Karl niet meer……..
De laatste avond gaf hij ons een 15-tal LP`s met de mededeling: "Probeer ze maar te verkopen, anders gooi ze maar weg"! Nadat de LP`s een paar uur op de kraam hadden gelegen (veel kijkers/geen kopers) was het dan toch eindelijk zover. Iemand had er belangstelling voor en hij wilde ze allemaal hebben. Na een beetje `handelen` (dat hoort er immers bij) verwisselden de LP`s voor het bedrag van 15 euro van eigenaar.
`s Avonds kwam Karl meteen vragen hoe het gegaan was, maar onder het genot van weer zo`n glaasje, zei hij: "Die 15 euro hoef ik echt niet te hebben, ik schenk dat aan de vereniging "!!
Besloten werd dat Bram het geld namens de vereniging in ontvangst moest nemen en dat ondergetekende een en ander via Twente Beam dit leuke gebaar kenbaar zou maken aan heel Twente, bij deze dus……
Groeten,
Ellen, xyl van PA3EPS

Jeugd en Radio
Om de jeugd in het onderwijs te interesseren voor radio, is er in het schooljaar 2001/2002 een aantal contacten geweest met het ROC Twente Plus. In het bijzonder de vakdocent Elektronica/Telecommunicatie, de heer E.de Rouwe van het Dr.D.H.Groen College te Almelo, was bereid zijn medewerking te verlenen aan o.a. het zelf bouwen van een radio ontvanger door studenten in verschillende leerjaren van de opleiding Elektronica .
De opdracht die de heer De Rouwe aan zijn studenten verstrekte was, bouw samen met een medestudent: a) een AM kristalradio, b) een FM ontvanger op basis van een KEMO bouwpakket met het IC TDA 7000 of c) een SSB “Spijkerradio”volgens het ontwerp van PA0KLS.
Tevens hield de leeropdracht in, over dit zelfbouwontwerp een verslag te schrijven die de volgende elementen moest bevatten: Geef uitleg over het verschil tussen AM-en SSB signalen, laat bij een AM signaal zien hoe dit signaal eruit ziet, gemeten vóór en nà de diode. Geef ook aan de invloed van de antenne en de keuze van de diverse aansluitingen op de ingangskring.
Verricht metingen aan de zelfbouwradio, o.a. spanningen, verklaar de werking van de LF versterker en de werking van het HF gedeelte. Controleer je metingen met een DVM, met signaalgever/testzender, oscilloscoop e.d. Probeer je zelfbouwradio werkend te krijgen.
Ondergetekende heeft tegen het einde van het afgelopen schooljaar diverse werkende FM zelfbouwradio`s in het praktijklokaal van het Dr.D.H.Groen College kunnen aanschouwen. Ook heb ik inzage gekregen in diverse practicum verslagen en heb daardoor een beeld gekregen van het kennisniveau van studenten in het vakgebied Elektronica/ Telecommunicatie aan dit College.
Over de voortgang van mijn contacten met onderwijsinstellingen zal ik de lezer van Twente Beam graag op de hoogte houden.
73`, Ton, PA3DGL

Knutselmiddag in `t Hamnus
Evenals in het seizoen 2001/2002, gaan we ook nu weer een aantal zaterdagmiddagen plannen voor de komende maanden, te beginnen op zaterdag 26 oktober en daarna op zaterdag 23 november 2002. Raadpleeg de agenda in Twente Beam, aanvang steeds om 14.30 uur.
Afgelopen seizoen hadden de zaterdagen meer het karakter van een `instuifmiddag`, met discussies over een ontwerp of over een schema, hieruit kunnen eenvoudige zelfbouw ontwerpen ontstaan. Kom eens met ideeën en lever je bijdrage, van harte uitgenodigd.
73`, Ton, PA3DGL

Nieuwe leden
Door PA3FNB
Als nieuwe leden van de afd Twente kunnen wij noteren:

CURSUS
Op 13 september a.s. start de afdeling weer met de zendcursus. Deze wordt evenals vorig jaar gehouden op de vrijdagavond en begint om 19.30 uur in `t Hamnus. De eerste avond is een introductieavond en tot en met deze avond kunnen de belangstellenden zich aanmelden bij de cursuscoördinator (Zie omslag TB). Aad, PA0GBL en Koen, PA3BHU zijn weer de docenten voor respectievelijk het eerste en het tweede jaar. De structuur van de cursus is volop een punt van evaluatie en discussie. Binnenkort wordt er een vergadering georganiseerd en afdelingsleden die hierin geïnteresseerd zijn of denken daar een bijdrage aan te kunnen leveren wil ik gaarne uitnodigen mij dit kenbaar te maken. Zij die al interesse hebben getoond kunnen een uitnodiging tegemoet zien. De coördinatie van de cursus zal tijdens de introductieavond worden overgedragen aan Arjan Doek (PE1RYL), zelf zal ik op de achtergrond nog tot 2003 meedoen.
Waddy, PA2WCL

Telegrafie en de herkenning,
Het voortbestaan van de telegrafie staat nu op losse schroeven, maar het is misschien wel aardig om een stukje historie te beschrijven. Tot aan de jaren 80 lagen er in de noord Atlantische Oceaan op diverse strategische plaatsen zogenaamde weerschepen. Op die schepen werd om een aantal uren een weerbericht opgemaakt en doorgegeven in cw aan Scheveningen Radio.(PCH) Uiteindelijk werd het bericht gebruikt door het KNMI en op Schiphol voor de vertrekkende vliegtuigen. Hetzelfde bericht werd tijdens de nieuwsberichten op radio en tv verwerkt. Ook begeleiden deze schepen vliegtuigen want die moesten om de 30 graden hun positie doorgeven. Dit was in het begin (jaren 50) nog in cw. Later werd dat telefonie. Bekende schepen waren de Cirrus en Cumulus. De marconisten waren weken van wal. Zij werkten dan in ploegendienst. De post werd gebracht met Orion vliegtuigen die vlak bij de boot de post uitwierpen. Er was tussen de schepen ook nog contact. Gezien de afstand was dat in cw. Deze marconisten en die van PCH begonnen elkaar te leren kennen. Foto`s konden niet worden overgeseind maar de manier waarop men elkaar begon te herkennen was wel interessant. Namelijk via het morse schrift. Ondanks de hoge discipline waarmee op de zeevaartscholen cw werd geleerd, ontwikkelde iedere marconist toch z`n eigen handschrift. Het bleek dat deze geroutineerde telegrafisten aan het schrift konden herkennen wie de sleutel bediende. Wij kennen dit zelf ook wel van de verbindingen in cw. Al snel geeft men elkaar een ander stempel. Plakkers, Klikkers etc. Volgens zeggen creëerde dit in alle eenzaamheid toch een gevoel van tot een grote familie te behoren. Wellicht herkennen de cw amateurs aan een van de hiernaast staande plaatjes een collega amateur. De plaatjes zijn afkomstig uit het blad QTC van de VORKLM (Vereniging van Oud Radiotelegrafisten der KLM)
73 de PA3AGF

5-bands vakantie antenne.
Onderstaand schema werd ingezonden door Henk, PA0HLT en reeds nagebouwd door Jan, PA0JWX die er vanuit Zwitserland goede resultaten mee geboekt heeft. De bijgedrukte tekst spreekt voor zichzelf