Jaargang 25, Nummer 2
Februari 2003
Afz: 	Markenrichter 23
	7603 BG Almelo
Port Betaald
PTT Post
Maandblad van de afdeling A 40 van de VERON. Vereniging voor Experimenteel Radio Onderzoek in Nederland

Twente Beam februari 2003
Afdelingsinformatie   
Servicebureau:
Anne-Marie Wieringa, PA3FNB. Krabbenbosweg 53, 7555 EC Hengelo. 
074-2434863. Telefonische bestellingen kunnen op een nader af te spreken tijd/plaats worden afgehaald.
QSL-Bureau Twente:
Marcel Notenboom, PA1MAR, QSL-BUREAU VERON TWENTE, Spoelsterstraat 21, 7553 BP, Hengelo.
First Operator Clubstation PI4ZI: 	
PA1TX. Gerard Jansen, Tel  (van 20.00-21.00)  074-2436309. 
E-mail: pi4zi@amsat.org
Twente Ronde:
Op zondag om 11.00  en op de 1e woensdag v/d maand om 21.00 uur via PI3TWE 
onder de call PI4ZI. Het telefoonnummer van de telefonische inmelding wordt tijdens de ronde bekend gemaakt. 
Relaisstations PI3TWE, 145.600 MHz (R) en PI2TWE, 430.225 MHz  (FRU9)
Voor vrijwillige bijdragen gebruikt u postgiro 1829487 t.n.v. Relaiszenders Regio Twente, Letterveldweg 52, 7621 CE Borne.
Cursus Zendamateur:
Bij voorkeur via e-mail aanmelden : PE1RYL@AMSAT.ORG 
Schriftelijk aanmelden kan ook: Arjan Doek,  PE1RYL.  Weideweg 122,  
7556 AD Hengelo Betaling via giro 3716324 t.n.v. VERON zendcursus afd. Twente, Enschede. Cursusleiders: Aad Nelemans, PA3GBL en Koen Wieringa, PA3BHU.
Abonnementen op Twente Beam:
1. VERON-leden, maar geen afdelingsleden:   6.00 per jaar  o.v.v  'Abonnement vanaf ...', de call, de postcode en het VERON lidmaatschapsnummer'.
2. Niet VERON-leden: 	 7.00 per jaar.j
Overmaken op postgiro: 1295526  t.n.v. VERON  afd.Twente TwenteBeam' Borne.  
U ontvangt hiervoor 10 nummers van TB.  Elk jaar in januari betalen. 
Buitenland: na overleg met de secretaris kan Twente Beam toegezonden worden tegen een geringe (porto) meerprijs.
Leden van de afdeling Twente van de VERON krijgen TB automatisch toegezonden.
Afd. Twente op internet.
U kunt onze homepage vinden op de VERON-site onder:
			http://www.veron.nl/afdeling/twente
Apparatuur:
De vereniging draagt geen enkele verantwoordelijkheid voor apparatuur die niet haar
eigendom is. Materiaal dat voor verenigingsdoeleinden in bruikleen wordt gegeven, valt buiten de verantwoording van de vereniging.
Bibliotheek: De afdeling beschikt over een eigen bibliotheek waaruit boeken kunnen worden geleend. De beheerder is Remy Denker, PA3AGF.  Voor het actuele overzicht van de aanwezige boeken kijkt u op de internetsite van de afdeling.
 
Twente Beam  februari 2003    
  Inhoudsopgave.  
	Van de redactie		3
	Bestuursvergadering	4
	Kanaal 3700		5
	Knutselmiddag		6
	Uitslag kerstpuzzel		6
	Verslag januari meeting	7
	Voorstellen VR		8
	Jeugd en Electronica	9
	Langs de zijband		10
	Ik stel me voor. Jan Witvoet	11
	HF Bandplan Region I	12
	Over spoelen		13
	Agenda			16
	Occasions		17
	DX een aparte hobby	17
	Afdelingsinformatie		18
	Colofon			19

Van de Redactie.

In deze Twente Beam zult u  diverse veranderingen aantreffen. Om te beginnen hebben er verschillende naam- en adresmutaties plaats gevonden die verband houden met de bestuurswijzigingen na de jaarvergadering.
En omdat het voortbestaan  van de Beam mede afhankelijk is van  de advertentie-inkomsten zijn wij blij u te kunnen meedelen dat wij in Thales een adverteerder voor een volle pagina hebben gevonden. Helaas is er een halve pagina advertentie verdwenen maar per saldo zijn we erop vooruitgegaan  Bovendien hebben we een nieuwe toezegging in onze brievenbus gevonden, dus het voortbestaan van  onze clubblad is toch weer een jaar zeker gesteld.
Een en ander heeft wel gevolgen voor de lay-out. De colofon hebben we door de wensen van Thales moeten laten verhuizen naar bladzijde 19, terwijl, afhankelijk van de hoeveelheid kopij, de afdelingsinformatie die zoals gebruikelijk op blz. 18 staat zo af en toe niet geplaatst wordt. 
Misschien heeft u,  commentaar op de doorgevoerde wijzigingen, laat het ons dan 
weten. Ons redactie-adres staat in elk geval nog steeds in de Twente Beam
Henny

BESTUURSVERGADERING	                       Door PA3FNB

Verslag van de bestuursvergadering van 22 januari 2003.
Alle bestuursleden waren aanwezig.  Na de opening door de voorzitter werden de notulen van de bestuursvergadering van 11 december 2002 besproken en goedgekeurd. De post werd doorgenomen; hierna kwamen de volgende punten aan de orde:
Meeting januari 2003:  voorbereiding Huishoudelijke Vergadering.
Meetings: de invulling van de komende afdelingsbijeenkomsten; de meeting van april zal plaatsvinden op dinsdag 29 april 2003. ( !)
Twente Beam: vaste punten worden  besproken.
't Hamnus: Willy PB1WB brengt zijn punten ten aanzien van het schoonmaken naar  voren. De nieuwe lijst van de bibliotheek staat op internet.
Jeugd en Radio: Ton PA3DGL geeft een toelichting op zijn activiteiten.
PI4ZI: Zaterdag 1 februari zal er geprobeerd worden met de zes zenders die in AM in de lucht zijn in verband met de herdenking van de watersnood verbinding te maken.
Bij zijn afsluiting bedankt de voorzitter  de vier aftredende bestuursleden voor alle inzet.
Anne-Marie , secretaris
Kanaal 3700 bleek redder in de nood.		     door Ton, PA3DGL

In de 80 meter band, op de frequentie 3700 kHz hadden de radiozendamateurs in de dagen van de watersnoodramp, 50 jaar geleden, hun noodnetwerk. Vooral in de eerste dagen van februari 1953 betekende dit het enige contact tussen het noodgebied in de zuidwesthoek van ons land en overig Nederland. 
Kanaal 3700 is ook de titel van een herdenkingsboekje, in 1954 uitgegeven door de VERON. In de Veron bibliotheek is dit boekje te leen, onder nummer: HA5401
Zeer beknopt wil ik een aantal gebeurtenissen vermelden die zeker bij jeugdigen onder ons weinig, of niet bekend zijn.
Allereerst een citaat uit de inleiding van het boekje Kanaal 3700, ondertekend door L.Neher, de toenmalige Directeur-generaal der PTT.
De zendamateurs hebben een zeer grote dienst bewezen aan hun medemensen, die in nood verkeerden, maar ook aan de overheid en alle instanties, die betrokken waren bij het reddingswerk en bij hulpverleningsarbeid in de ruimste zin.
In het begin van de 50-er jaren, was het niet zoals thans, dat er ruimschoots draadloze communicatie apparatuur in Nederland aanwezig was en het aantal radiozendamateurs was, naar huidige maatstaven, zeer beperkt. Alles was zelfbouw en gemaakt met bescheiden middelen, vanuit Schouwen-Duiveland bijvoorbeeld, kwam het eerste contact tot stand d.m.v. een uiterst primitief zendertje gemaakt door twee techneuten, de TH student Koopman en de technicus Hossfelt uit een radiowinkel. 
Er werd gemproviseerd, de spoel van de eindtrap werd op een fles met gedestilleerd water gewonden. Als modulator werd een geluidsversterker gebruikt en de voedingsspanningen putte men uit een tweede versterker. Als afstemindicator in de antenne deed een lampje uit een fietslantaarn dienst..Zo kwam PA0ZRK in de lucht. 
In de vroege morgen van maandag 2 februari, kwam er na vele uren van spanning contact met de buitenwereld en kon worden verteld, welke hulp hier het meest dringend nodig was. En later bleek dat deze wel uitzonderlijke noodzender tot in Engeland, Frankrijk en zelfs Itali gehoord te zijn.
Een radio technicus F.A.Bakker hoort dat Hellevoetsluis volkomen van de buitenwereld is afgesloten. Er is geen zender, dus komt bij hem de gedachte op deze te zoeken aan boord van de jachten, die in de haven liggen gemeerd. Hij treft een plezierjacht' aan de May be en maakt daar de installatie bedrijfsklaar en de eerste berichten over de noodtoestand in Hellevoetsluis gaan op kanaal 3700 de ether in. De PA0XX, die hoogst belangrijke aanwijzingen heeft gegeven en bijv. de toevallig in Breskens liggende Urker vissersvloot naar de meest getroffen punten wist te dirigeren.
Uit alles bleek steeds, dat de aanwezigheid van een radiozender en daardoor een herkregen contact met `de wereld` een uitermate kalmerende invloed op autoriteiten en bevolking had. De macht van de radio
Om totale overbelasting op het toch al veel te drukke kanaal 3700 te voorkomen, fungeerden twee stations als `verkeersagenten`, PA0IDW in Laren en PA0JA in Zwolle . De hoofdpost voor de cordinatie van de radioverbindingen met de noodgebieden was gevestigd in Den Haag, onder de call PA0YG2. 
Zendamateurs zijn 10 dagen onafgebroken in de lucht geweest en hebben onder moeilijke omstandigheden prachtig verbindingswerk verricht en daardoor mensenlevens gered.  
Ton
Kijk eens voor meer info op; http://50jaarkanaal3700.cjb.net 


 

Knutselmiddag:  Ombouw PC voeding voor 13,8V. (vervolg)

Zaterdag 22 februari a.s., gaan we verder met de ombouw van een eigen meegebrachte PC voeding. Een zestal afdelingsleden is hiermee gestart op zaterdag 25 januari onder  'bezielende'  begeleiding van Ben, PA3EPQ.
Aangestoken door het enthousiasme van de deelnemers aan dit ombouwproject, heeft Ben opnieuw toegezegd om a.s. zaterdag 22 februari aanwezig te zijn om praktische aanwijzingen te geven. De mogelijkheid bestaat die middag om de omgebouwde voeding te 'belasten' en daaraan een meting te verrichten m.b.v. een scoop die Egbert, PE1RQO, zal meebrengen.
Graag tot ziens op zaterdag 22 februari vanaf 14.30 uur in 't Hamnus.                                                                     
Ton, PA3DGL


Verslag van de januari meeting.
Het is al jaren de gewoonte dat tijdens de januarimeeting de jaarvergadering wordt gehouden. Er waren dit keer 43 leden aanwezig .
De voorzitter, Remy, PA3AGF, opende de vergadering en verzocht als eerste enige ogenblikken stilte ter nagedachtenis aan de in 2002 overleden leden. Daarna las hij de agenda en vroeg hij aan de vergadering of  er nog iemand punten aan die agenda wenste toe te voegen. Toen dat niet het geval bleek te zijn gaf hij de secretaris, Anne-Marie, PA3FNB,  het woord, die vervolgens de notulen van de vorige jaarvergadering  (2002) voorlas.  De vergadering keurde deze notulen goed evenals haar jaarverslag als secretaris. Het jaarverslag van de penningmeester, Bram, PB0AOK, werd op advies van de kascontrolecommissie, Henk, PA0HLT, en Hans, PA0HRM, eveneens goedgekeurd. Tot nieuwe kascontrolecommissie voor het volgende jaar werden  Leo, PA3DZF en Hans, PA0HRM,  benoemd. Als reserve werd Ben Puylaert bereid gevonden. 
Voordat de voorzitter punt 8 'de bestuursverkiezing' aan de orde stelde werd de vergadering onderbroken om een dankwoordje te richten tot de aftredende en niet herkiesbare bestuursleden. Ieder van hen ontving een fles wijn en onbekend pakje dat nog niet geopend mocht worden maar dat later een T-shirt met daarop in sierlijke letters ieders eigen call bleek te zijn. 
Na deze huldiging kwam het bestuur in afgeslankte vorm, dus zonder de afgetredenen, weer achter de tafel zitten. Dankzij het feit dat Jan Witvoet, PA0JWZ, zich bereid verklaard heeft, en dus benoemd werd, blijft het bestuur met 'slechts' drie in plaats van vier vacatures achter.  Daarom vanaf deze plaats een oproep aan alle leden zichzelf en/of anderen te motiveren en eventueel aan te melden voor een bestuursfunctie.  
Het volgende punt was het behandelen van de VR-voorstellen. Er werden twee voorstellen ingediend zie hiervoor het aparte artikeltje op blz. 8
Als vertegenwoordigers van onze afdeling naar de VR werden benoemd: Remy, PA3AGF,  Hans, PA0HRM en Bram, PB0AOK,  als reserve werd Herman, PA0HFE, genoteerd.  Nadat enkelen van de rondvraag gebruik hadden gemaakt sloot de voorzitter onder dankzegging aan alle aanwezigen de jaarvergadering. 		Henny

Behandelde voorstellen op de jaarvergadering.
Voorstel 1.
De afdeling Twente A40 verzoekt het HB om te bewerkstelligen dat de Nederlandse A-vergunninghouders de mogelijkheid krijgen om tijdelijk enige spotfrequenties tussen  5260 en 5405 kHz (de 5 MHz band) te gebruiken voor het uitvoeren van experimenten en het doen van onderzoek op het gebied van NVIS (Near Vertical Incidence Skywave) en propagatieverschijnselen bij NZR (Near Zenithal Radiation) op deze frequenties.

Dit voorstel is met grote meerderheid aangenomen en zal dus aan het hoofdbestuur 
worden aangeboden ter behandeling op de VR.

Motivering:
Dit voorstel is gebaseerd op de tijdelijke toestemming die de Britse Full Class A radiozendamateurs in 2002 hebben gekregen om gedurende een periode van maximaal 4 jaar op 5 frequenties met een maximale bandbreedte van 3 KHz experimenten te doen.
Het onderzoek zal bijdragen tot een beter begrip van het gedrag van verticale uitstraling, het effect van de ionosfeer bij gebruik van de kritische frequentie en de continue dekking van een gebied rondom de zendantenne zonder de gebruikelijke skipzones. Naar voorbeeld van de RSGB kunnen de resultaten van het onderzoek worden gerapporteerd aan het Agentschap Telecom en het Ministerie van Defensie. De genteresseerde zendamateurs kunnen individueel een tijdelijke vergunning aanvragen en zullen zijn onderworpen aan een rapportageplicht over de experimenten.

Voorstel 2.   
De afdeling Twente (A40) verzoekt het HB om te bewerkstelligen dat de Nederlandse A-vergunninghouders de mogelijkheid krijgen om in de 10 MHz band gebruik te kunnen maken van MGM modes.

Dit voorstel is in meerderheid verworpen

Motivatie:
Volgens de nieuwste IARU Region 1 bandplan aanbevelingen, passen MGM uitzendingen in het sub-band gedeelte 10.140-10.150 MHz  DIGIMODE. Met de na de WRC 2003 te verwachten toenemende activiteiten op alle banden, is het zaak om de IARU aanbevelingen stipt te volgen.

 Toelichting: MGM (Machine Generated Modes) zijn digimodes zoals PSK31, MFSK, enz.
Ton, PA3DGL  



Jeugd en elektronica.
In Twente is op een aantal basisscholen een proefproject gestart voor verbreding van Techniek in het Basisonderwijs (VTB). Ondergetekende heeft na een aantal verkennende besprekingen met leden van de projectgroep, de vraag gekregen of er bij het ontwikkelen van lesmateriaal voor een groep 8 (v/h klas 6, dus leeftijd 11 jaar) eenvoudig uit te voeren proefjes voor een techniekles Elektriciteit beschikbaar zijn. Denk hierbij aan ingredinten in een leskist met een beschrijving als; proefje met een 4,5V batterij, enkele fietslampjes met fitting, wat zwakstroomdraad, enkele weerstandjes, staafmagneet etc. Het is de bedoeling dat techniek gentegreerd raakt in de lessen natuuronderwijs, met een achterliggende doelstelling dat kinderen enthousiast raken voor een beroep in de techniek.
In een bestuursvergadering van onze Veron afdeling Twente heb ik verslag gedaan van dit project VTB. Gedurende deze fase van ontwikkeling zijn wij er van overtuigd dat het goed is, betrokken te blijven bij initiatieven voor een dergelijk proefproject in Twente en ondergetekende wil daaraan zijn bijdrage leveren.
Binnen de Veron afd. Twente is er m.i.z. voldoende creativiteit aanwezig om voor zo'n techniekles Elektriciteit  aan 11-jarigen, enkele ideen voor eenvoudig uit te voeren proefjes te leveren. Wie helpt mij?  Reacties graag op schrift, per post, per e-mail of geef het aan mij op een afdelingsbijeenkomst.  Postadres: Markerichter 23, 7603 GB, Almelo, of E-mail: pa3dgl@amsat.org  
Ton Verboom, PA3DGL





Kerstpuzzel.
Tijdens de pauze van de jaarvergadering werden door de maker van de puzzel, Piet, PA0PCW, de prijswinnaars getrokken uit de goede inzendingen. 
Het zijn :1. Frits Lozeman, PE1PMP (Traditionele wissellijst met reproductie)
	   2. Ton Verboom, PA3DGL ( boekje: Reflecties over PA0SE )
	   3. Arnold Wikkerink, PA4AW ( doosje met altijd handige onderdelen)
Proficiat !

Alle deelnemers bedankt voor het inzenden en Piet bedankt voor het maken van de puzzel .

Langs de Zijband
 						
Wegens beindiging hobby aangeboden.
Vaak wordt onder deze noemer apparatuur aangeboden. In full-color tegenwoordig, maar dat is enkel en alleen voor Electron adverteerders weggelegd. Vaak vraag ik me af: 'wat is de beweegreden'?  Sommigen hadden het eenvoudig met het behalen van hun licentie. Ik neem mezelf als voorbeeld. C-Examen in mijn studietijd. Jong van geest en de gerichte elektronica opleiding zorgde ervoor dat Henk, PA0HLT mij 
weinig gezien heeft tijdens de cursussen. Oh ja, die machtigingsvoorwaarden, dat was even leren. Ook de A-machtiging , jong van geest. Een maand of vier doorzetten (TNX PA3ABS) en hoppa! Maar er zijn ook zoveel zendamateurs die er echt moeite voor moeten doen en gedaan hebben. Soms omdat hun primaire vakgebied buiten de elektronica lag of de factor leeftijd ging meetellen. En onderschat de combinatie van deze factoren ook niet! Ik heb diep respect voor beide groepen. Laten we wel zijn, wie van de oude garde zou nu onvoorbereid het technische examen aankunnen? Wie doet de 12 wpm morse eis nog uit z'n losse pols? En ik reken mezelf ook maar even tot de oude garde. Sterker nog, het is 25 jaar geleden dat ik m'n licenties heb behaald. Een kwart eeuw zendamateur!
Wegens beindiging hobby aangeboden. 
Ik ken vele zendamateurs die voor de licenties geknokt hebben en vol enthousiasme hun eerste TRX kochten.
Wegens beindiging hobby aangeboden las ik een tijdje later. 
Zijn wij, de gevestigde garde dan de boosdoeners. Ik denk het niet. Zendamateurs nemen uitermate snel een nieuwkomer op. Vrienden zijn snel gemaakt. Dat ligt ook in de aard van onze hobby
Wegens beindiging hobby aangeboden. 
Natuurlijk spelen externe factoren mee. Denk eens aan de OM's die in een bejaardenwoning of -tehuis terecht komen. Geen antennes, dan wel beperkt. Gewend om de HF banden onveilig te maken; nu veroordeeld tot een magnetic loop. 		->
In de basis zit daar de clou. Het beperkt zijn in het maken van verbindingen.  2 m. en 70 cm zijn leuke banden om met eenvoudige middelen lokaal contact te houden - dit niets ten nadele van de VHF+ DX amateurs. Maar het merendeel van de zendamateur is communicatie amateur. En dan houdt het op 2 m. en 70 cm al snel op. Op HF is daarentegen wel te allen tijde een luisterend oor te vinden, al dan niet QRP en/of via CW. Maar ja, daar zit inderdaad die vervelende morse eis velen dwars. En met een D-licentie is de wijde wereld van de HF banden helemaal ver weg. Dan kan ik me goed voorstellen dat men op een gegeven moment is uitgesproken. Letterlijk en figuurlijk. Dus dan maar een advertentie plaatsen;"wegens beindiging hobby aangeboden". 

Pleit ik voor het afschaffen van het morse examen? Ja! Pleit ik voor het afschaffen van de D-licentie? Ja! Het gedrocht D-licentie werd destijds als een tijdelijke machtiging ingesteld, maar onder druk van o.m. de belangenverenigingen voor zendamateurs in een tijdloze machtiging omgezet. Vervolgens werden de regels steeds rekbaarder. De beroemde D-kanalen - kent u ze nog? - werden uitgebreid en uitgebreid. Waarom trekken we nu niet eens eenmalig de zaken recht. D-licenties omzetten in C-licenties EN de morse eis volledig afschaffen. En inderdaad, het logische gevolg van e.e.a. is dat de huidige D-amateur EN de B-amateur met een volwaardige A-machtiging aan de slag kunnen. Als dan al deze licentiegedrochten uit het verleden zijn rechtgetrokken wordt het tijd om eens na te denken over een gestructureerd machtigingsbeleid en deze ook consequent te handhaven.  								
Gerrit, PA3AQT.

Ik stel me even voor..
Ik ben Jan Witvoet, geboren 18 augustus 1945 in Zwartsluis.
Na de middelbare school 6 jaar bij de Koninklijke Luchtmacht gediend. Gespecialiseerd in straalzender techniek en gestationeerd op de vliegbasis Leeuwarden als chef straalzenders Kornwerderzand en later Emmeloord (gelegen in Kuinderbos).
Boven de techniek ging mijn interesse uit naar commercie. Na de Koninklijke Luchtmacht ben ik werkzaam geweest als verkoper, verkoopleider, inkoper, hoofdinkoop en algemeen manager. Momenteel ben ik nog 1 dag in de week werkzaam bij Texas Instruments in Almelo en m.i.v  1 september a.s. stop ik volledig. 
Ik ben gehuwd, wij hebben twee kinderen en inmiddels twee kleinkinderen. We verzorgen de opvang van onze kleinkinderen 3 dagen in de week.
Even terug naar de hobby. Als tiener was ik al doende met oude radio's. Onze achterbuurman was zendamateur. (PA0PWO)  Hij heeft mijn belangstelling voor radio en in het bijzonder het zendamateurisme gestimuleerd. Daar begon het met de eerste R-1155, een oude vliegtuigontvanger waarmee je op 80, 40 en 20 m. kon luisteren. Ik werd lid van de afd. Meppel en ging in mei 1965 op voor het C-examen. In die tijd kon je je eigen roepletters nog kiezen. Ik koos toen voor PA0JWZ (Jan Witvoet Zwartsluis). 										->
In de eerste jaren uiteraard begonnen op twee meter, zelfbouw zender/converter etc. 
Inmiddels gehuwd en woonachtig in Emmeloord. Vervolgens naar Wolvega en in 1980 naar Almelo. In Almelo geen toestemming om een antennemast te plaatsen.  QRL matige veel op reis, druk, lange dagen en derhalve weinig tijd en energie over voor de hobby. 
Nu is de werkdruk voorbij en hoop ik meer tijd te krijgen voor de hobby en tevens een bijdrage te kunnen leveren in het bestuur van de Veron afdeling Twente.
Graag tot ziens of werkens op de gelijkstroom banden, 2 m. of 70 cm.
73,  Jan


IARU region 1 HF bandplan

Als vervolg op de IARU conferentie van 2002 zijn er wat wijzigingen gekomen in de indeling van de HF banden. Deze wijzigingen zijn opgenomen in het HF Managers Handbook November 2002. Wie beschikt over een internet aansluiting kan meer informatie vinden op http://www.iaru-r1.org/hf.htm 
De belangrijkste veranderingen zijn dat sub-band allocaties niet meer op mode zijn gemaakt, maar op bandbreedte. Er is ook een nieuwe term verzonnen: MGM oftewel Machine Generated Modes (de Duitsers noemen dit "Digimodes": een erg verwarrende benaming als je mij het vraagt). MGM modes zijn bijvoorbeeld  PSK31, RTTY, Hell, MFSK16, MT63 enz.
Een voorbeeld van zoiets is de 10MHz band waar 10.140-10.150 aangewezen
wordt voor MGM.
73, Pete  PE1MHO - G7ECN - M3ECN
Over spoelen                          Door Geert, PA7ZEE. Bewerkt door Egbert, PE1RQO
Overgenomen uit Amstelstralen afd.Amstelveen December 2001
In een passieve radio-ontvanger is de spoel het belangrijkste onderdeel. Door het steeds meer in on-bruik raken na 1925 van kristalontvangers is de kunst en kunde van het maken van optimaal presterende spoelen verloren gegaan. Immers de elkaar opvolgende radiolampen, -buizen, tran-sistoren en integrated circuits geven niet om wat minder signaal of kringselectiviteit. Ook de komst en verdere perfectie van ferrietkernen maakte het handhaven van optimaal presterende luchtspoelen overbodig.
Nu heb ik iets met kristalontvangers zoals sommigen weten, dus ben ik gaan zoeken. 
Kwaliteitsfactor
Bij het zoeken naar gegevens voor een goed presterende luchtspoel was duidelijk dat de kwaliteitsfac-tor Q belangrijk was. In de formule: Q = ?L / R   blijkt dat R bepalend is voor de grootte van Q.
Immers in een resonantiekring wordt de (cofficint van) zelfinductie L bij een gegeven capaciteit C bepaald door de gewenste frequentie f in de hoeksnelheid ? = 2 p f.
R bestaat uit de gelijkstroomweerstand en de wisselstroomverliezen. Dus lijkt litze-draad van een grote doorsnede geschikt wikkeldraad. Maar welke spoeldiameter d en spoellengte l geven optimale resultaten? En is de afstand tussen de windingen ook van belang?
Coil Manual
Eerst maar eens gekeken in mijn standaardwerkje over spoelen: Coil Design and Construction Manu-al door B.B.Babani, London 1960 en steeds herdrukt tot in 1999.
En ja hoor,op pagina 16 wordt het verlossende woord gesproken:. .An efficient shape for a coil is one where the diameter is two or three times the winding length but this would be bulky and inconvenient for most purposes and the diameter is reduced. Similarly, formulae  exist fore calculating the optimum gauge of wire  to use on a particular coil but this calculation is so intricate that it is omitted. Eigenlijk wordt er een vuistregel gegeven , d = 2 tot 3 l en moet je het verder niet zo nauw nemen want dan worden het te ingewikkelde formules en onhandige grote dingen.
Jammer, dus maar verder zoeken
Internet
Op http://www.the best.net/wuggy/build.htm vinden we.about wire: Litze is a little better than solid wire due to the skin effectabout coils: The best coil lengths are between two times  the of the coildus hier geldt kennelijk d = 1 tot 0,5 l
Conclusie: tegenstrijdige en verder niet onderbouwde beweringen van zowel Babani als Wuggy.
Verder op internet gezocht. Een praktijkman, Al Klaase, gevonden op: http://www.webex.net/~skywaves/coils/coilwiz.html die onder andere het volgende heeft gezegd bij een presentatie in 1999 tijdens de Antique Wireless Assosiation Convention:
-	Zorg voor een hoge Q omdat een hoge Q niet alleen een betere selectiviteit geeft, maar ook de impedantie van de kring vergroot waardoor de spanning op de detector stijgt.
-	Maak de spoel groot omdat de inductie toeneemt met het kwadraat van de spoeldiameter terwijl de draadlengte en de daarmee gepaard gaande verliezen lineair stijgen. Dus voor een gegevenzelfinductie heb je minder draad nodig dus heb je ook minder verliezen.
-	Maak de spoel vierkant omdat voor de  Q de lengte/diameter verhouding van invloed is. Er is een goed punt waar de lengte ongeveer gelijk is aan de diameter. Vermijd erg lange (>2 d) of erg korte (<0,5 d) spoelen.
-	Wikkel de spoel gespatieerd met een afstand tussen de windingen gelijk aan de draaddiameter omdat spoelen met windingen die stijf tegen elkaar zijn gewikkeld last van wervelstroornverlie-zen hebben.
-	Gebruik het dikste praktisch bruikbare litze wikkeldraad omdat
	daardoor de verliezen minder worden.
-	Gebruik het beste wikkeldraad zoals verzilverd montagedraad met een	teflon isolatie. Gelakt koperdraad is ook goed. Vertind draad met een PVC 	isolatie geeft verliezen omdat tin en lood slechte geleiders zijn.
-	PVC pijp is een goed materiaal voor spoelvormen.

Overige opmerkingen:
	-		kies een draaddikte en spatiring die leidt tot een 1:1 lengte/diameter verhou	ding
	-		monteer de spoel in de radio op een afstand van 2 tot 3 d ten opzichte van an	dere grote onder-delen
	-		naast een spoel met een hoge Q is de keuze van de variabele condensator met 	minimale verliezen ook van belang; typen met glas of keramische isolatie zijn 	te verkiezen boven kunststof.

In deze beweringen herken ik veel van mijn eigen ervaringen. Belangrijker is dat ik in het advies om de spoel groot te maken het beeld herken van afbeeldingen van klassieke kristalontvangers; de Kunst en Kunde dus.
Hier zou het verhaal ophouden ware het niet dat ik toch meer onderbouwing wilde voor vierkante spoelen.                                                                               ->

Corver
Dus verder zoeken en ik denk wat gevonden te hebben in "HET DRAADLOOS ONTVANGSTA-TION VOOR DEN AMATEUR" door J. Corver, Den Haag 1915.
Dit boek is uitgegeven in een tijd dat er een luisterverbod van kracht was in Nederland en de radiolamp hier nog niet verkrijgbaar was. Alles moest dus nog met een passieve ontvanger uit den aether worden gehaald. Bovendien waren de signalen louter telegrafie van relatief zwakke zenders. Een opti-maal presterende spoel was noodzaak in die tijd!
In hoofdstuk XIII "Berekening van de zelfinductie van spoelen en van de capaciteit van condensatoren", wordt een indrukwekkende formule gegeven voor de "Berekening der zelfinductie wanneer het op uiterste nauwkeurigheid aankomt". Er staan nog veel meer formules die ik hier ook maar niet overneem.
Hoofdsvuk XV "Nog eenige practische wenken" begint meteen goed met een verwijzing naar die formules:
"Uit de formules volgt dat men aan een inductiespoel de grootst mogelijke zelfinductie geeft voor een bepaalde draadleng-te wanneer men spoelen van een zo grootmogelijke middellijn en een draad van zo gering mogelijke dikte neemt. Het beperken der draadlengte is van belang wanneer daardoor de weerstand kan worden verminderd, dus wanneer zij het gevolg is van een  groote spoelmiddellijn.. Groote weerstand vermeerdert de demping in de trillingskring en moet om die reden worden vermeden. Blijkens practische proefnemingen (Russell Clarke) wordt ongeveer maximaal effect berijkt met spoelen, die 2 maal dikker dan lang zijn. Dat amateurs gewoonlijk veel langere modellen bezigen, ligt hieraan, dat het moeilijk wordt, aan spoelen  van een groote middellijn de nodige stevigheid te geven. Lange spoelen zijn bovendien storingvrijer"
De eerste conclusie is dat de spoelafmetingen ongeveer d = 2,5 1 moeten zijn. Had Babani uit het begin van dit verhaal toch gelijk! De opmerkingen van Corver over stevigheid en storingvrijere werking moeten worden gezien in die tijd. Karton dat met schel-lak werd ingesmeerd wordt bij een grotere diameter eigenlijk ongeschikt om als vorm voor een glijspoel (zie afbeelding) te worden gebruikt. Storingvrijer slaat op de zuivere ontvangst van een station zonder de storing van andere stations; selectiviteit dus. Verder in dit hoofdstuk komen de draaddikte en de draadsoort aan de orde. Er wordt in de behandeling gesproken over vaga-bonderende stromen, wat ik maar als zwerfstromen heb gelezen. De conclusie is dat voor primaire spoelen een draaddikte van 0,7 mm en voor secundaire spoelen en draaddikte van 0,3 tot 0,4 mm wordt geadviseerd.
Over litzedraad zegt Corver: "De beteekenis voor het ontvangtoestel is intusschen door bepaalde fabrikanten beslist overdreven". Mijn eigen ervaring is ook dat voor de ontvangst van signalen rond 1 MHz, litzedraad niet erg veel bijdraagt aan de doelmatigheid van de spoel.
Over de afstand tussen de windingen van een spoel wordt ook uitgewijd maar ik citeer alleen de con-clusies: "In het algemeen zal bij spoelen met een 
geringe eigen capaciteit de afstemming met behulp van de parallel -condensator scherper blijken te zijn. Voor secundaire speciaal, verdient daarom draad met een zijde- of katoen-omspinning de voorkeur boven gemailleerd  draad". En verderop: "Een grotere afstand tussen de metaalkernen van de draden dan   1 mm  heeft in elk geval geen zin meer".
Dus een afstand die ongeveer gelijk is aan de draaddiameter (door bijvoorbeeld isolatiemateriaal) tus-sen de kernen van de windingen om de eigen capaciteit te verlagen, levert een betere spoel dus met een hogere Q op. Hier, maar op meer punten, krijgt Al Klaasse met zijn Coil wisdom gelijk.
Met het bovenstaande en alles wat ik nog meer kan vinden aan andere informatie, ga ik aan de gang om een Super Presterende Passieve Ontvanger te construeren. Met een spoel op PVC pijp en een Schottky-diode als detector.

Agenda

Za  	22 feb		Knutselmiddag in 't Hamnus. Aanvang 14.30 uur
Wo 	26 febr	Afdelingsbijeenkomst in 't Hamnus
Wo	26 mrt		Behandeling VR voorstellen. Besloten bijeenkomst !! 
Di 	29 apr		lezing over digitale radio (Let op.  dinsdag i.p.v. woensdag !)
Occasions 
Gestabiliseerde voedingen te koop: 
	PAN PP-1205G 13,8 V en 5 A.  11 
	Maas KNT350 13,8 V en 3-5 A  11 
	Voltcraft TNG 35 0-30 V regelbaar en 0-2,5 A ook regelbaar.  19 
Te bevragen bij Erik PA3GVF Tel: 053-4339887 


DX een aparte hobby.

Zoals je weet heb ik op de verschillende banden het n en ander gewerkt, eigenlijk 
bijna alles. Het is dan erg moeilijk om eens iets nieuws te werken en dan ben je al erg gelukkig als je eens een nieuw land op een bepaalde band kunt werken omdat de meeste landen al op 8 banden bevestigd zijn. 
Op dit moment is er een expeditie van een aantal Duitsers naar het exotische land Guinea met de even exotische call 3XY7C. Ik heb dat land op 7 banden, van 10 tot en met 40 meter bevestigd en ik weet natuurlijk uit het hoofd dat ik dat land nog nodig heb op 80 meter, dus je houdt goed in de gaten als ze er een keer komen. Dan komen eindelijk de meldingen, eerst op 80 meter CW, niet bepaald mijn voorkeur modulatie, maar later zie je  dat ze ook op phone waren, dat was dan op vrijdagavond om 01.30 Boer'n tied. Helaas was ik op dat moment niet meer QRV, dus zaterdagavond rustig wachten en jawel, laat in de avond kwam eindelijk de melding op 80 meter CW. Shit, mijn antenne is afgetuned op het SSB gedeelte maar gelukkig zie ik rond 01.15 uur de eerste phone melding. Als je dan denkt dat elk normaal mens dan slaapt dan weet je dat veel Hams abnormaal zijn, wat een pile up!! Dan gaat alles snel, uitzoeken wat de split down is, het zaakje controleren, natuurlijk staat alles al klaar, maar je weet nooit, gelukkig slapen de buren, de meter in de meterkast gaat erg hard lopen tijdens het roepen en Hoppa hij komt terug!  Yes, de verbinding is gemaakt en land nr. 223 staat op 80 meter phone in het log. Na de verbinding nog even geluisterd naar de pile up en de spulletjes maar weer uitgezet. 
Als je dan even later na zit te genieten met een bruin flesje in de hand waar geen 
dopje met een rood sterretje meer op zit, dan denk je, Hans.  What's next 
73's Hans, PA3CSR.


Adverteren in Twente Beam is gericht adverteren.
U weet exact wie U bereikt nl.  + 500 zendamateurs. 


Afdeling Twente van de VERON 
opgericht 17 november 1945

Afdelingsbestuur:								      '   
Remy Denker	PA3AGF	Voorzitter/Bijzondere activiteiten
	NL 4156			0546-825001
Martin Cohn	PE2MGA	Vice Voorzitter/Meetings/	
		Twente Beam	074-2420100
Ton Verboom	PA3DGL	Jeugd en radio/Public relations/		
		Voorl. Onderwijs/Secretaris a.i.		0546-863828
Jan Witvoet	PA0JWZ	Penningmeester	0546-870006
Willy Braamhaar	PB1WB	Leden adm./Twente Ronde/		074-2424736			Contacten Hamnus  (tel van 9.00-16.00 uur)
Arjan Doek	PE1RYL	Cursus/NL-zaken		074-2911441
De e-mail adressen van de bestuursleden zijn:   Call@amsat.org

Correspondentieadres:	Markenrichter 23, 7603 BG Almelo
Giro:	1806339	t.n.v. Penn. VERON afd.Twenthe, Borne
	1295526	t.n.v. VERON afd.Twente Twentebeam, Borne
	3777519	t.n.v. Activiteiten afd. Twente v/d VERON 
			Enschede
't Hamnus: 	Clubhuis / clubstation PI4ZI
Adres: 	Havenstraat 28, Hengelo                         		074-2438657
	geopend elke zaterdag 14.30-17.30 uur
Beheer :	PB1WB	Willy Braamhaar		
		(tel van 9.00-16.00 uur)		074-2424736

Twente Beam:
Redactie:	PE1RQO	Egbert Bergman		074-2435953
	PE2MGA	Martin Cohn		074-2420100
		Ben Puylaert		074-2776661
	PE2HS	Henny Schulten		074-3762523
Inbinden/verzenden:	PA3EPS	Paul Scholten  		0541-530759
Adv.manager :	PA0JWZ	Jan Witvoet		0546-870006
Redactieadres:	Henny Schulten, PE2HS, Speenkruid 14, 7491 LB Delden
	E-mail:	pe2hs@amsat.org    Packet: pe2hs@pi8daz	

Overname van artikelen en/of schema's is met bronvermelding toegestaan

Uiterste inleverdatum van kopij voor het volgende nummer  zo. 2 mrt. 2003

