Jaargang 25, Nummer 3
Maart 2003
Afz: 	Markerichter 23
	7603 GB Almelo
Port Betaald
TPG Post
Maandblad van de afdeling A 40 van de VERON. Vereniging voor Experimenteel Radio Onderzoek in Nederland

Twente Beam  maart 2003
Afdelingsinformatie   
Servicebureau:
Anne-Marie Wieringa, PA3FNB. Krabbenbosweg 53, 7555 EC Hengelo. 
074-2434863. Telefonische bestellingen kunnen op een nader af te spreken tijd/plaats worden afgehaald.
QSL-Bureau Twente:
Marcel Notenboom, PA1MAR, QSL-BUREAU VERON TWENTE, Spoelsterstraat 21, 7553 BP, Hengelo.
First Operator Clubstation PI4ZI: 	
PA1TX. Gerard Jansen, Tel  (van 20.00-21.00)  074-2436309. 
E-mail: pi4zi@amsat.org
Twente Ronde:
Op zondag om 11.00  en op de 1e woensdag v/d maand om 21.00 uur via PI3TWE 
onder de call PI4ZI. Het telefoonnummer van de telefonische inmelding wordt tijdens de ronde bekend gemaakt. 
Relaisstations PI3TWE, 145.600 MHz (R) en PI2TWE, 430.225 MHz  (FRU9)
Voor vrijwillige bijdragen gebruikt u postgiro 1829487 t.n.v. Relaiszenders Regio Twente, Letterveldweg 52, 7621 CE Borne.
Cursus Zendamateur:
Bij voorkeur via e-mail aanmelden : PE1RYL@AMSAT.ORG 
Schriftelijk aanmelden kan ook: Arjan Doek,  PE1RYL.  Weideweg 122,  
7556 AD Hengelo Betaling via giro 3716324 t.n.v. VERON zendcursus afd. Twente, Enschede. Cursusleiders: Aad Nelemans, PA3GBL en Koen Wieringa, PA3BHU.
Abonnementen op Twente Beam:
1. VERON-leden, maar geen afdelingsleden:   6.00 per jaar  o.v.v  'Abonnement vanaf ...', de call, de postcode en het VERON lidmaatschapsnummer'.
2. Niet VERON-leden: 	 7.00 per jaar.j
Overmaken op postgiro: 1295526  t.n.v. VERON  afd.Twente, Twente Beam, Almelo  
U ontvangt hiervoor 10 nummers van TB.  Elk jaar in januari betalen. 
Buitenland: na overleg met de secretaris kan Twente Beam toegezonden worden tegen een geringe (porto) meerprijs.
Leden van de afdeling Twente van de VERON krijgen TB automatisch toegezonden.
Afd. Twente op internet.
U kunt onze homepage vinden op de VERON-site onder:
			http://www.veron.nl/afdeling/twente
Apparatuur:
De vereniging draagt geen enkele verantwoordelijkheid voor apparatuur die niet haar
eigendom is. Materiaal dat voor verenigingsdoeleinden in bruikleen wordt gegeven, valt buiten de verantwoording van de vereniging.
Bibliotheek: De afdeling beschikt over een eigen bibliotheek waaruit boeken kunnen worden geleend. De beheerder is Remy Denker, PA3AGF.  Voor het actuele overzicht van de aanwezige boeken kijkt u op de internetsite van de afdeling.
 
Twente Beam                                                               #                                                       maart 2003    
 
 Inhoudsopgave.  
	
	Van de Redactie			3	
	World Amateur Radio Day 2003	4
	U hebt wat gemist			5
	Bestuursvergadering		6
	Prijsuitreiking			7
	Langs de Zijband			7
	Please QSL!			10
	Nobelprijs winnaar Ferdinand Braun	11
	NVIS				13
	Agenda				14
	Een universele overspanningsbeveiliging15
	Elektret.				16
	Uitnodiging voor de meeting.		16
	Afdelingsinformatie 			18
	Collofoon				19

Van de Redactie.


Evenals in de vorige editie van Twente Beam nu ook weer een aantal wijzigingen. 
We hebben een nieuwe advertentiemanager, PA0JWZ, die duidelijk op zoek is naar nieuwe adverteerders en naar nieuwe ideen.
Een nieuwe adverteerder vindt u al in deze editie van Twente Beam. De redactie is verder benieuwd naar de nieuwe ideen van PAoJWZ. De redactie is altijd benieuwd naar elk nieuw idee van wie dan ook!
Dat er altijd veranderingen zijn, blijkt ook uit het feit dat een van de inbinders/verzenders van Twente Beam helaas geen tijd meer kan vinden voor het werkje dat per keer een uur duurt, een keer per maand nodig is, en dat alles tien keer per jaar. Daarom bij deze een oproep voor een inbinder/verzender. U werkt niet alleen, maar in een team dat in de buurt van de bar van 't Hamnus het werk doet.
Opgave bij de redactie, via bladzijde 19 van deze Twente Beam, te bereiken.
 
Ben

 
Afdeling Twente van de VERON 
opgericht 17 november 1945
Afdelingsbestuur:								      '   
Remy Denker	PA3AGF	Voorzitter/Bijzondere activiteiten
	NL 4156			0546-825001
Martin Cohn	PE2MGA	Vice Voorzitter/Meetings/	
		Twente Beam	074-2420100
Ton Verboom	PA3DGL	Jeugd en radio/Public relations/		
		Voorl. Onderwijs/Secretaris a.i.		0546-863828
Jan Witvoet	PA0JWZ	Penningmeester	0546-870006
Willy Braamhaar	PB1WB	Leden adm./Twente Ronde/		074-2424736			Contacten Hamnus  (tel van 9.00-16.00 uur)
Arjan Doek	PE1RYL	Cursus/NL-zaken		074-2911441
De e-mail adressen van de bestuursleden zijn:   Call@amsat.org

Correspondentieadres:	Markerichter 23, 7603 GB Almelo
Giro:	1806339	t.n.v. Penn. VERON afd.Twenthe, Almelo
	1295526	t.n.v. VERON afd.Twente Twentebeam, Almelo
	3777519	t.n.v. Activiteiten afd. Twente v/d VERON 
			Enschede
't Hamnus: 	Clubhuis / clubstation PI4ZI
Adres: 	Havenstraat 28, Hengelo                         		074-2438657
	geopend elke zaterdag 14.30-17.30 uur
Beheer :	PB1WB	Willy Braamhaar		
		(tel van 9.00-16.00 uur)		074-2424736

Twente Beam:
Redactie:	PE1RQO	Egbert Bergman		074-2435953
	PE2MGA	Martin Cohn		074-2420100
		Ben Puylaert		074-2776661
	PE2HS	Henny Schulten		074-3762523
Inbinden/verzenden:	                    Vacant
Adv.manager :	PA0JWZ	Jan Witvoet		0546-870006
Redactieadres:	Henny Schulten, PE2HS, Speenkruid 14, 7491 LB Delden
	E-mail:	pe2hs@amsat.org 	

Overname van artikelen en/of schema's is met bronvermelding toegestaan


Uiterste inleverdatum van kopij voor het volgende nummer  zo.  6 april 2003

World Amateur Radio Day 2003

Op 18 april aanstaande wordt de World Amateur Radio Day gevierd.
Deze jaarlijks terugkerende dag is ter gelegenheid van de oprichting van de IARU.
Het thema voor de  World Amateur Radio Day is:
 	 Amateur radio technology education in the classroom 
Een uitdaging voor verenigingen het zendamateurisme specifiek op scholen te promoten.




U hebt wat gemist.
Als u niet op de afgelopen 3 knutselmiddagen bent geweest. Daar zal natuurlijk een goede reden voor zijn dus vandaar deze persoonlijke impressie van de gebeurtenisen. Ben, PA3EPQ leverde ons de benodigde papieren, overigens bleek dat van alle voedingen er geen gelijk was aan de ander. Gelukkig wel het principe en de functieblokken waarin je je zo'n apparaat kunt denken
Als een bevlogen instructeur ging hij van de een naar de ander om problemen te helpen oplossen. De meeste deelnemers hadden hun soldeerbout bij zich om eerst de overbodige draden te verwijderen.
Toen kwam het denkwerk. Daar zijn we ook uitgekomen.
Het overwikkelen van de ringkern-smoorspoel vergde enige handigheid. De ruimte was wat krap om op de plaats van een dunne wikkeling nu hetzelfde aantal wikkelingen te krijgen met een dikkere draad en nog dubbel gewikkeld ook. Dit draad is ter beschikking gesteld door Helmut, PA3EXE Het is gelukt. Nu de draadeinden weer in de juiste gaten wat per exemplaar kan verschillen. Ook het verwisselen van de diodes van 5 volt naar 12 volt aansluiting vroeg enig denkwerk
U ziet, een technisch verhaal. Jawel maar niet genotuleerd  zijn de grappen die over tafel gingen en dat bracht een hoop gezelligheid.
Bijgaand een foto door Jan, PA2HRJ van een van deze middagen.
Wat het volgende project zal zijn weten we nog niet, dat is uiteindelijk aan U, maar te denken valt aan het bouwen van de Corverradio maar dan samen met je (klein)kinderen ,XYL, of vriendin.

Bestuursvergadering.
									Door Arjan, PE1RYL
Verslag van de bestuursvergadering van 19 februari 2003.
Aanwezig : Remy, Ton, Jan, Willy, Arjan            Afwezig : Martin
Zoals gebruikelijk werd de vergadering door de voorzitter geopend.
Als eerste werden de notulen van de vergadering van 22 januari 2003 besproken en goedgekeurd.
De volgende punten zijn vervolgens besproken:
Een groot deel van de vergadering werd besteed aan het verdelen van de taken binnen het bestuur. Dit is terug te vinden op de binnen kant van TB. 
Het bestuur is van 9 personen  terug gegaan naar 6 personen. 
Zijn er onder u nu OM's die denken een bestuursfunctie dat is misschien wel wat voor mij, die kunnen contact opnemen met de voorzitter of voor aanvang van de huishoudelijke vergadering van 26 maart zich melden bij het bestuur.
-Twente Beam: Ons clubblad ziet er perfect uit en de toekomst ziet er weer wat rooskleuriger uit nu er nieuwe adverteerders gevonden zijn.
- Hamnus:	De toegangsdeuren in het Hamnus zijn gerepareerd. 
	De schoonmaak ploeg zal binnen kort een keer bij elkaar komen om afspraken te maken.
- Internet:	In verband met drukke studie werkzaamheden van de webmaster kan het zijn dat het wat langer duurt voordat de site actueel is.
- PI4ZI:	De zendhoek zal zo spoedig mogelijk worden aangevuld. 
	Als U nog iets op de plank heeft staan neem dan contact op met 
	Willy, PB1WB of Gerard, PA1TX
'73, Arjan



Prijsuitreiking.
Door PA3AGF
Zoals u wellicht nog weet had het bestuur een enquteformulier in de Twente Beam van mei 2000 meegestuurd. Stimulans om het ingevulde formulier terug te sturen was het ter beschikking stellen van een ballonvaart onder een van de inzenders via een verloting. De winnaar was OM Egbert, PA0EGB. 
Echter door omstandigheden heeft Egbert nooit aan deze ballonvaart kunnen deelnemen. Hij had de prijs weer beschikbaar gesteld aan het bestuur. 
We hebben, in overleg met Egbert, de waarde van de prijs omgezet in VVV bonnen. 
Helaas later dan gepland heeft OM Remy, PA3AGF, in zijn functie als voorzitter, de hoofdprijs alsnog aan Egbert overhandigd. Dit vond verleden jaar in december plaats. De foto toont het bewijs van deze ceremonie.

73 de Remy 



					
Langs de Zijband
Door PA3AQT
Toeval; een onverwachte gebeurtenis. Dat gevoel had ik tijdens het lezen van de laatste TB. Na mijn verhaal stond daar plotseling een 'ik stel me even voor' van een oude bekende, Jan, PA0JWZ, onze huidige penningmeester. Compleet met cv gaf Jan impliciet aan dat hij weer een actief zendamateur zal worden. Daar kan PA0GNO een voorbeeld aan nemen! 
Ik ken Jan al sinds 1980, de jaren waarin CB een vlucht nam en enkele jaren later als Icarus naar beneden zou storten.. De jaren waar coaxkabel de naam 'bakdraad'  kreeg  - onderverdeeld in dunne- en dikke bakdraad en de pl-259 een 'bakplug' werd genoemd.
Een onverwachte gebeurtenis; toeval? Onder die noemer valt het financieel overzicht van de VERON (Electron maart  2003). Met m'n simpele geest dacht ik de jaarrekening via de VERON website te kunnen inzien. Niet dus. 
Erger nog, ik ga naar www.veron.nl en word verwelkomd in het Engels. Wie heeft dat bedacht, en wat waren de motieven? Bang dat de Veron site niet door buitenlanders bezocht zou worden?  Dat er een taalschakelaar op de website staat is prima. Maar als men een NL site bezoekt  is het niet meer dan logisch dat men een 
Nederlandstalige site aan te treffen.
Ga eens naar de sites van omringende landen. Ze spreken allen hun 'moers' taal.   
Op de NL website staat ondermeer te lezen:
Doelstelling:
De VERON stelt zich ten doel het radiozendamateurisme te bevorderen en hieraan bekendheid te geven in Nederland. Zij steunt haar leden bijvoorbeeld met het verzorgen van opleidingen voor de zendexamens. Ook geeft de VERON cursusboeken uit voor hen die zich op zo'n examen willen voorbereiden. 

Met andere woorden, de doelstelling en doelgroep zijn de Nederlandse radioamateur, maar de website is initieel Engels. Trek uw eigen conclusie!
Na deze frustratie toch maar verder gezocht op de Nederlandstalige VERON site. Geen jaarrekening te vinden. Remy (PA3AGF) gebeld. Als voorzitter van R40 had hij deze niet. Hoe is het mogelijk dat het bestuur van de VERON bepaalt dat de jaarrekening NIET in Electron wordt gepubliceerd. Gaat men er vanuit dat de lezers het niet zullen begrijpen? Er staan geregeld zaken in Electron waar ik niets van begrijp.Dit kan het bestuur echter niet weerhouden van publicatie.
Electron maart 2003  laat zien dat  er een tekort is van  9000,-
 Laat ik er enkele noemen :
Substantieel hoger dan begroot:
Het periodiek Electron: Een pure inschattingfout. 
Er werd destijds gesteld dat de overgang van z/w naar kleur geen extra kosten meebracht. Al eerder heb ik mijn scepsis over deze stelling uitgesproken. Nu plukken we de wrange vruchten.
Is het bestuur van de VERON zo gebrand op profilering van Electron? Als dit de drijfveer is,  zullen we op korte termijn een Engelstalige Electron in de bus krijgen!
Het Centraal Bureau heeft te veel uitgegeven. 
Een hoge kostenpost was de enqute onder 500 leden.
Het CB heeft in opdracht van het bestuur gewerkt. Het bestuur heeft dus het huiswerk niet gedaan. Of  budgetteert het HB niet goed. 
Budgetteren ze berhaupt wel?

Als leden van de VERON hebben we recht op een gespecificeerde jaarrekening
Begon ik met de penningmeester, ik eindig er ook mee. Want in TB heb ik ook nog nooit een financieel overzicht en/of een prognose gelezen.
Gerrit, PA3AQT
 
Please QSL!
Door PA0HRM
De ene amateur houdt van babbelen en de ander van de pile-up, de n gaat voor het lange, gezellige QSO, de ander gooit zich op de tien seconden fiveninenine verbinding (heeft u ook altijd van die sterke signalen bij de DXpedities?). Maar welk type verbinding dan ook, de QSL kaart hoort erbij. Of niet soms? U verzamelt geen oud papier? U gooit de rommel meteen weg? U laat onze QSL-manager met al die niet-afgehaalde kaarten zitten? Of nog erger, u stuurt ze terug met een stempel not interested?! Daarmee doet u jammer genoeg vele collega-zendamateurs tekort, want gelukkig blijken nog velen de oude, traditionele kaart op prijs te stellen, voor de certificaten, voor de wand van de shack of gewoon, na het bekijken in het Hamnus, voor in de schoenendoos. Ik behoor tot de laatste categorie, ik heb ze keurig op volgorde opgeborgen, met een beetje goede wil haal ik de kaart van mijn tegenstation z uit de schoenendoos, zo kom je de oude kaarten ook nog eens weer tegen. QSL kaarten bevatten veel informatie, in eerdere stukjes heb ik daar al eens over verteld. Weet u nog van Krasnodar? Bauke PA0BKI is k zo'n bewaarder! Hij wist niet alleen waar Krasnodar lag, maar liet me zelfs een QSL kaart zien van een verbinding op 20 meter met  Krasnodar, ik geloof 1973 of zo, in ieder geval had Bauke nog geen A-machtiging, dus dat was toch een geweldige prestatie! Echt experimenteel onderzoek Bauke, maar chapeau voor je geheugen!
Ander voorbeeld van een QSL kaart, ook uit Rusland: RA4HW, Stan uit Novokuibyshevsk laat op zijn QSL kaart van 1993 niet alleen trots zijn zoontje (ca. 5 jaar denk ik) zien, maar ook de apparatuur in z'n shack. De kaart uit 2002 toont een iets kalende Stan, die kennelijk de vruchten heeft geplukt van de perestrojka: in de shack staat inmiddels een doos van bekende Japanse makelij, de lineair heeft het zo te zien overleefd, trouwens evenals de gordijnen, want die hangen er nog steeds 
Nu ben ik niet zo'n QSO-vreter, bij gemiddeld 250 ingelogde stations per jaar blijft het wel. Maar ik was toch wel nieuwsgierig hoe dat nu zat met de score van die QSL-kaarten. Ik hoop dat ik de enthousiaste verzamelaar nu niet ongelukkig ga maken, maar boys, het lijkt een aflopende zaak! Van 1993 tot en met 2001 heb ik 1439 QSL kaarten verstuurd en 910 terug ontvangen, dat wil zeggen score van 63%. Was het in 1993 nog 73% QSL sure, in de jaren 1999, 2000 en 2001 was het al gezakt tot 58, 56 en 48%. Toegegeven, uit 2001 en zelfs daarvoor komen er zeker nog kaarten binnen, maar het blijft toch lage score! Nu heb ik me ook maar eens geworpen op die DXpedities, leuk nieuw land (DXCC), of een leuk nieuw eiland (IOTA). En al kan er geen 73 af, het kraken van die pile-up blijft een voldoeninggevende bezigheid. Dus in 2001 heel wat kaarten direct gestuurd. Jongens, da's duur! Postzegels erop (nu 74 eurocent), green stamp (een biljet van n dollar) in de enveloppe, samen met een SAE en hup op de post en wachten maar. In 2001 verzonden: 41 direct plus retourport, QSL 39! Ja, dat is 95%, niet gek dus. Maar in 2002 ging het helemaal mis, de score bleef steken bij .42%! Volgens mij hebben heel wat DXpeditionairs ontdekt dat zo'n reisje vele green stamps oplevert! Die mensen met zo'n 9 banden DXCC moeten wel een fortuin hebben uitgegeven om de QSL kaarten binnen te halen! Maar ik troost mij, ik heb het DXCC (ja, honderd landen) op 30 meter bijna binnen, daar was het mij om te doen. En voor de genteresseerden wil ik wel eens vertellen hoe dat gaat, die pile-up kraken, met de split frequency en het eindeloos wachten en luisterenboeiend hoor en dat allemaal zonder beam, Beverly, amplifier, meeliften met een ander, DX clusters en weet ik met wat nog meer die ras DX-er zich tegenwoordig bedient.
73, van Hans
Nobelprijs winnaar Ferdinand Braun: 
de vergeten radiopionier
Door PA0HRM
Een radioverbinding is niet alleen leuk, maar ook leerzaam, het stimuleert soms tot enig onderzoek. Bijvoorbeeld het QSO met DL0PFB in Cuxhaven op 21 september 2002 (zie foto). De OM die het station bediende vertelde dat de call stond voor Ferdinand Braun Day, een jaarlijks eerbetoon aan de beroemde uitvinder van de buis van Braun, de voorloper van de kathodestraalbuis. Braun is een wat miskende wetenschapper uit dezelfde periode als Marconi, die vele grote en belangrijke uitvindingen op het gebied van radio en elektronica heeft gedaan. Daarvoor kende men hem in 1909 de Nobelprijs toe, een prijs die hij moest delen met Marconi. Maar terwijl Marconi flink aan de weg timmerde en radio tot een spectaculair commercieel succes wist te brengen, bleven de uitvindingen van Braun op de achtergrond.

Braun werd in 1850 in Fulda, Duitsland geboren. Hij studeerde wiskunde aan de universiteit van Maagdenburg,maar stapte later over op natuurkunde. Bij zijn studie naar de geleidende eigenschappen van electrolyten en metaalkristallen ontdekte hij het effect van de gelijkrichting bij een kristal als daarop het puntje van een dunne draad wordt gedrukt (de puntcontactdiode). Dit effect werd in de beginjaren van radio gebruikt om een kristalontvanger te bouwen en nog later vormde het de basis voor de transistor. In 1897 bouwde hij de eerste kathodestraalbuis, nadat hij ontdekt had dat elektronen  (die zoals bekend van de kathode naar de anode vloeien) een lichtgevoelige laag op de anode laten oplichten. De anode was in dit geval het beeldscherm van de buis.
Voor de ontwikkeling van de radio was zijn belangrijkste vinding het schijnbaar onbelangrijke detail van de losse koppeling van de antennekring aan de (vonk)zender.
Bij de zender van Marconi was de antenne direct gekoppeld aan de vonkbrug. Deze zender (goed te vergelijken met een bougie in de auto) produceerde dan ook niet een signaal op n frequentie, maar zond uit over het hele spectrum (storing zouden we nu zeggen), de zogenaamde gedempte uitzending. Om de afstand te vergroten, verhoogde men de spanning op de vonkbrug. Ondanks steeds hogere spanningen bleef de maximum afstand die bereikt werd steken bij 50 kilometer. Braun vond een wel zeer eenvoudige oplossing (je moet er maar op komen): hij plaatste de vonkbrug in een afgestemde kring (spoel met condensator) en koppelde de antenne via een tweede spoel aan deze kring (zie illustratie).
 De vonkbrug werd nu nog nauwelijks gedempt waardoor veel meer energie werd overgedragen aan de antenne en toen hij ook de antenne in resonantie ging brengen ontstond een zender die afstembaar was op een bepaalde frequentie en een veel verder bereik had (100 kilometer of meer). Bovendien ontwikkelde hij de ingangskring van de ontvanger op dezelfde wijze, zodat deze afgestemd kon worden op de frequentie van de zender. De experimenten met de zender en de ontvanger vonden plaats in tussen Helgoland en Cuxhaven, vandaar het bijzondere station DL0PFB.
 
Braun liet het systeem in Duitsland in 1898 patenteren, een jaar later in Engeland. Marconi vroeg voor zijn zenders met afstemming pas een patent aan in 1900, hij gaf later toe dat hij zekere ideen had geleend van Braun. De wetenschapper Braun deelde al zijn uitvindingen met anderen in het belang van de vooruitgang van de wetenschap en vermeed persoonlijke publiciteit, de zakenman/uitvinder Marconi zag er geen been in om deze freeware informatie voor eigen gewin te gebruiken! De toekenning van de Nobelprijs aan beide uitvinders betekende voor Braun in ieder geval een erkenning voor zijn verdiensten. Braun ging aan het begin van de Eerste Wereldoorlog naar de Verenigde Staten en kon door ziekte en door de oorlogsomstandigheden niet terugkeren naar zijn vaderland. Hij verbleef tot aan zijn dood in 1918 in New York.
Tot zover de amateur experimenten van een eeuw geleden, zonder welke wij onze hobby nu niet hadden kunnen uitoefenen. En het experimenteren met antenne, spoelen en condensatoren is nog steeds actueel!
73, Hans 
NVIS.
Door PA0HRM
Vorige maand heeft onze afdeling een VR voorstel ingediend om de overheid te vragen experimenten te mogen doen in de 5 MHz op het gebied van propagatie door middel van NVIS oftewel Near Vertical Incidence Skywave. Misschien hebben sommigen van jullie na het lezen van het voorstel in Twente Beam zich afgevraagd waar dat op slaat. Gelukkig publiceerde Dick Rollema, PA0SE in Electron van februari 2003 een prachtig artikel over antennes, grondgolf en ruimtegolf en ook over NVIS, dus dat moet je maar eens nalezen.
De meeste amateurs die op HF werken zijn genteresseerd om zo groot mogelijke afstanden te overbruggen. Zij hebben dan ook ervaring in reflectie door de ionosfeer voor het maken van DX verbindingen en het toepassen van antennes met een lage opstralingshoek. Weinig amateurs houden zich bezig met verbindingen over korte afstanden, zeg 300 kilometer, dus binnen de skipzone, anders dan gebruik te maken van de grondgolf of een toevallige korte skip.  Dat betekent vaak het vermogen wat opdraaien om in Nederland met de grondgolf toch goed door te komen. Maar het kan ook anders. NVIS biedt de mogelijkheid, onder bepaalde voorwaarden, verbindingen te maken via reflecties van de F2 laag, waarbij in een gebied van 300 kilometer rondom de antenne volledige dekking wordt verkregen! Het lijkt een beetje op een straal water uit de tuinslang, als je die recht omhoog laten spuiten. Het water komt als een paraplu weer naar beneden. Zie de illustratie. 
Wat zijn die voorwaarden? De antenne moet een verticale (tussen de 70 en 90 graden) opstraling hebben en de zendfrequentie moet onder de kritische frequentie van de F2 laag liggen. De kritische frequentie (ja, staat in het cursusboek!) is de frequentie waarbij loodrecht omhoog gestraalde radiogolven nog net worden teruggekaatst naar de aarde, in het bijzonder door de F2 laag. Deze frequentie is niet constant, maar hangt af van een aantal factoren: dag of nacht, zomer of winter, zonnevlekken. 
Als richtlijn bij een zonnevlekkenmaximum ergens tussen de 5 en 12 MHz, bij een minimum tussen de 3 en 7 MHz. Vandaar dat die 5 MHz zo interessant is, die blijkt constant bruikbaar voor NVIS! Hoe krijg je antennes met een lage opstralingshoek? Dat is eenvoudig, namelijk door een horizontale draadantenne laag bij de grond te plaatsen, d.w.z. een achtste golflengte of lager. En wat blijkt dan? Heel wat amateurs maken onbewust al gebruik van NVIS, want als je op 40 meter werkt met een 2 x 10 meter dipool die een meter of  5 boven de grond hangt (de auteur bijvoorbeeld) dan krijg je al een mooie lob naar boven. En aangezien de kritische frequentie nu zo rond de 7 MHz is, werkt je op 40 meter heel wat Nederlandse stations, zowel overdag als in de nacht. Op 80 meter is het effect nauwelijks merkbaar. Overdag worden de 80 meter golven volledig geabsorbeerd in de D-laag en 's nachts worden ze alleen onder een lage opstralingshoek teruggekaatst door de F-laag, geen NVIS effect dus.
Experimenteren met NVIS betekent dat je je (weer) moet verdiepen in de verschijnselen van de ionosfeer en je met eenvoudige middelen zonder veel klimwerk antenne-experimenten kunt doen. De volgende keer een eenvoudige NVIS antenne, die in iedere tuin past en gemakkelijk kan worden meegenomen.
73, Hans Mulder
Een universele overspanningsbeveiliging.
Door PA0TLM
Is het u ook wel eens overkomen dat de vermogenstransistoren in uw voeding het begaven en dat een veel te hoge spanning aan uw dure transceiver werd aangeboden? Nee, nou mij wel. En ik kan u verzekeren dat eindtrapmodulen zeer prijzig kunnen zijn. Om uw dure transceiver te beschermen zijn in diverse bladen overspanningsbeveiligingen gepubliceerd. Meestal tussen de + en - van de voeding een dikke thyristor geschakeld, die als de spanning te hoog wordt gaat geleiden en een zekering die in de plusleiding is opgenomen laat doorbranden. Meestal gebeurd dit 's avonds of in het weekend als de winkel gesloten is en het bakje met de betreffende reserve zekering leeg is. Dat is balen!  Ik heb in mijn schakeling de zekering vervangen door een relais dat de verbinding verbreekt als de spanning te hoog wordt. Als het euvel in de voeding verholpen is, kan alles gewoon weer gebruikt worden. Deze beveiliging kan met enige aanpassingen in elk voedingsapparaat gebruikt worden. (Niet in geschakelde voedingen, daar zit al een beveiliging in.)  Zie schema.





                                                     schema











In de voeding is D1 de gelijkrichter. Meet de spanning direct achter de gelijkrichter. Zoek of koop een relais met een werkspanning gelijk of lager dan deze spanning en met contacten, die de maximaal te leveren stroom kan schakelen. Meet nu de stroom door het relais bij de werkspanning. Weerstand R1 kan nu uitgerekend worden. Houdt er rekening mee dat er  1 volt  over de thyristor in geleiding staat. De thyristor moet de stroom door het relais kunnen verdragen. Denk ook aan het vermogen van R1. REG is het regelcircuit dat in de voeding aanwezig is. Z1 is een zenerdiode met een zenerspanning die ongeveer 1V lager is dan de spanning, waarop de beveiling moet aanspreken.In normale toestand is het relais niet bekrachtigd en is het contact C  -NC- gesloten. Het punt waarbij de thyristor moet gaan geleiden kan met R4 worden ingesteld. Het relais wordt dan bekrachtigd en Led D3 gaat branden. 

Agenda

Wo	26 mrt		Behandeling VR voorstellen 
			Besloten bijeenkomst voor leden van afd 40 !!
Di 	29 apr 		Lezing over digitale radio (Let op dinsdag i.p.v. woensdag!)
Wo 	29 mei		Veiling bij opbod
Elektret.
Door PA0SIP
Bij het groene spul wordt nog al eens een koolmicrofoon gebruikt. Je kunt deze heel goed vervangen door een elektretmicrofoon. De transistor BC 109 in het schema kun je vervangen door iedere LF-transistor. Over de elektret moet een C van ongeveer 2200 pF gesoldeerd worden, direct aan het element. Een elektret kan beslist niet tegen HF, ook geen klein beetje. Tussen basis en emitter van de transistor ook een C van ca 10 nF. Deze 2 C's staan niet op tekening. De C van 0,1F over de R van 4k7 mag ook wat kleiner bijv. 47nF. Dan heb je wat minder lage tonen. 
Een voeding is er deze keer niet, want de koolmicrofoon krijgt al een stroompje uit de set, en dat wordt hier weer gebruikt. Succes!
Uit Friese Wouden jan. 2000
73, de Sip.





                                             schema






R6 wordt zo gekozen dat de stroom door D3  10 mA bedraagt, (uitgaan van de spanning aan D1). Bij voedingen die grote stromen moeten kunnen leveren is een relais uit de autoindustrie vaak uitstekend bruikbaar.
Succes met een eventuele nabouw, er is geen print van, maar eenvoudig op gaatjes print gaat het prima en een plaatsje in de voeding is meestal wel te vinden.
Uit Varicon dec. 2000                                                                                
 73, Hans.
Uitnodiging voor de meeting
Deze maand houden we een huishoudelijke vergadering waarin de VR-voorstellen worden behandeld. De VR-voorstellen kunt u van tevoren lezen in het maart-nummer van de Electron.
Tevens willen wij op deze avond eventuele nieuwe kandidaten voor het bestuur verkiezen om het bestuur weer op heeil van voor januari 2003 te brengen. Eventuele kandidaten voor een bestuursfunctie kunnen, overeenkomstig art. 9 van het afdelingsreglement, tot voor de opening van de vergadering worden voorgedragen. Tijdens de verkiezing dienen alle kandidaten in persoon aanwezig te zijn, dan wel een bereidverklaring aan het afdelingsbestuur te hebben overlegd. 
Deze huishoudelijke vergadering heeft een besloten karakter en is daarom volgens art. 7 van het afdelingsreglement uitsluitend toegankelijk voor leden van de Veron afd. A40; het afdelingsbestuur aanvaardt deze avond geen introducs. Denkt u aan uw lidmaatschapskaart?
Leden van de afdeling Twente van de Veron zijn van harte welkom in:
't Hamnus, Havenstraat 28, Hengelo
op woensdag 26 maart 2003.
Aanvang: 20.00 uur.

Uitnodiging voor de meeting.
Deze maand houden we een huishoudelijke vergadering waarin de VR-voorstellen worden behandeld. De VR-voorstellen kunt u van tevoren lezen in het maart-nummer van de Electron.
Tevens willen wij op deze avond eventuele nieuwe kandidaten voor het bestuur verkiezen om het bestuur weer op het peil van voor januari 2003 te brengen. Eventuele kandidaten voor een bestuursfunctie kunnen, overeenkomstig art. 9 van het afdelingsreglement, tot voor de opening van de vergadering worden voorgedragen. Tijdens de verkiezing dienen alle kandidaten in persoon aanwezig te zijn, dan wel een bereidverklaring aan het afdelingsbestuur te hebben overlegd. 
Deze huishoudelijke vergadering heeft een besloten karakter en is daarom volgens art. 7 van het afdelingsreglement uitsluitend toegankelijk voor leden van de Veron afd. A40; het afdelingsbestuur aanvaardt deze avond geen introducs. Denkt u aan uw lidmaatschapskaart?
Leden van de afdeling Twente van de Veron zijn van harte welkom in:
't Hamnus, Havenstraat 28, Hengelo
op woensdag 26 maart 2003.
Aanvang: 20.00 uur.


















                                            adv. tytsjerk
